عوامل موثر بر عملکرد تحصیلی

دانلود پایان نامه

21شناسایی عوامل موثر بر عملکرد تحصیلی

نتایج تحقیقات انجام شده نشان می دهد که عملکرد تحصیلی تنها یک عامل نیست بلکه عوامل متعددی بر این متغیر تاثیر گذار هستند . برخی از این عوامل عبارتند از انگیزش، توانایی و معلومات گذشته فرد، محیط روانی، گروه کلاس، گروه همگنان، محیط خانه، رسانه های گروهی به ویژه تلویزیون، انتظارات معلم، ویژگیهای شخصیت و حرفه ای معلم و…(کولین هارت و بلوم به نقل ازشعبانی،1382).

همچنین نتایج تحقیقات انجام شده، معدل تحصیلی دوره آموزش متوسطه(مارتینیوس [1]وهولته،1997) نگرش دانشجویان نسبت به تحصیل(مک گرت و برانستین[2]،1997)، عوامل شناختی مانند هوش(گدزلاو گینزو وندل[3]،1997) ویژگیهای فردی مانند جنس، سن،و نژاد(استدیکر،[4] راک،وبورتون،1996) و عوامل فرهنگی(چن، استیوسن،پالی[5]،1996) را در عملکرد تحصیلی موثر  می دانند (به نقل از خدایاری،1379).

در عملکرد تحصیلی مطلوب عوامل زیادی دخیل است زمینه خانوادگی و تجارب فردی و آموزشی از جمله عواملی هستند که با عملکرد تحصیلی مرتبط هستند ، علاوه بر این، سطح سواد والدین،تشویق ها و انتظارات آموزشی والدین، جو مدرسه، حمایت و انتظارات آموزشی معلم نیز بر عملکردتحصیلی موثراند(مایا،2002).

معدل تحصیلی یاGPAیکی از شاخصهای متداول ارزیابی عملکرد تحصیلی است.بسیاری از دانشکده ها میزان حداقلی را به عنوان معیار قبولی در امتحانات یا به عنوان حد نصاب مورد نیاز برای ادامه تحصیل دانشجویان در نظر می گیرندمیزان این معیار دردانشگاههای مختلف متفاوت است مثلا در اکثر دانشگاههای ایران این مقیاس از صفر تا 20 درجه بندی شده ومعمولا نمره بالاتر از 14به عنوان نمره قبولی در نظر گرفته می شود.این درحالی است که به عنوان مثال در دانشگاه هوستون ایالت متحده کسب نمره حداقل 2 از 4به عنوان نمره قبولی منظور شده ونمره 3 وبالاتر،به عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی مناسب قید شده است(سنایی نسب وهمکاران،1391)

به طور کلی عوامل موثر بر عملکرد تحصیلی را می توان به صورت زیر تقسیم نمود:

1-ویژگی های فردی دانشجویان

2-عوامل خانوادگی.

3-دا نشگاه و نظام آموزشی.

دکتر هومن(1366) در این زمینه می گوید: فرایند تربیتی بدون تردید بیش از یک یا دو عامل را در برمی گیرد” ترکیب پژوهشها و نظریه ها دلالت بر این دارد که پیشرفت تحصیلی زیر نفوذ انگیزش،توانایی و به اعتباری معلومات گذشته فرد، کیفیت و کمیت تدریس به عنوان عامل اساسی و محیط روانی گروه کلاس، گروه همگنان، محیط خانواده و مکان استفاده از رسانه های گروهی به ویژه تلویزیون به عنوان مکمل یا پشتیبان قرار دارد . نتایج پژوهش های گذشته همگی دلالت بر این داردکه عوامل مذکور درزمره علتهای ثابت یادگیری در کلاس درس به شمار می آیند(فولادی،1387).

عوامل موثر بر عملکرد تحصیلی از نظر فریتنی

یک فاکتور، ممکن عبارت از توانائیهای ذاتی که در بدو تولد وجود دارند. ولی تایید این مورد مستلزم پژوهش های بیشتر است.

یک هدف عملی تر(شدنی) و شاید وابسته تر به سیاست، بررو ی فاکتورهای محیطی تمرکز خواهدکرد. به عبارتی وسیع تر اینها می تواند، در معرض تحصیل و دیگر جنبه های زندگی قرار گرفتن،طبقه بندی شوند . برای مثال توسط یکی از والدین آموزش داده شود، گذراندن وقت با دوستان،تماشای تلویزیون یا خواندن روزنامه . اگر تحصیل با عملکرد تحصیلی مرتبط باشد، ما بایستی انتظارداشته باشیم که نمرات درآزمون با افزایش سنوات تحصیلی بهبود پیدا کند.

برخی دانش آموزان ممکن است در یک سال اضافی از ترغیب والدین شان در جهت موفقیت بهره مند شوند درحالیکه برخی دیگر ممکن است مجبور شوند بیش از یکسال باکم توجهی والدین روبروباشند.

برخی دانش آموزان ممکن است از صحبت کردن با دوستانشان در مورد آرزوهای شغلی سود ببرند واینکه چگونه به این شغلها برسند، در حالیکه برخی دیگر ممکن است توسط دوستانشان به شرکت درفعالیت های نامشروع کشانده شوند(فرینیتی،2008).

عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی از نظر بیابانگرد:

ü   عامل فردی: هوش، توجه، انگیزه، آشفتیگهای عاطفی و هیجانی و نارساییهای جسمی.

ü   عامل خانوادگی: روابط و نظام آموزشی خانواده، وضعیت اجتماعی – اقتصادی، ناسازگاری میان والدین.

ü   عامل آموزشی–  مدرسه ای: شیوه تدریس معلم، برنامه درسی، انتظارا ت و پیش داوریهای معلم، شرایط فیزیکی کلاس و ارزیابی نادرست از عملکرد دانش آموزان(بیابانگرد،1379)

عوامل موثر بر ستانده آموزشی(پیشرفت تحصیلی)ازمنظر نادری

Ø   فرد و خانواده: سطح دانش و سواد فرد، انگیزه، توانمندیهای ذاتی، سلامت جسمانی، وضعیت خانوادگی(تحصیلات والدین،درآمد،بعد خانوار).

Ø   نهاد یا واحدآموزشی : امکانات فیزیکی(ساختمان و فضا، کتابخانه، تجهیزات )، منابع انسانی(تحصیلات، تجربه، جنسیت و …)

Ø   . نظام آموزشی.

Ø   محیط اجتماعی- فرهنگی(نادری،1383).

در اکثریت قریب به اتفاق مناطق جهان، عوامل آموزشی از عوامل عمده پیشرفت تحصیلی به شمارمی آیند . برای نمونه عوامل مذکور در آمریکا، اقیانوسیه و آسیا از اولویت برخوردارند . عوامل خانوادگی در اروپا، آفریقا و آسیا در درجه دوم قرار دارندو بالاخره عوامل اقتصادی- اجتماعی وفردی به ترتیب در درجه سوم و چهارم هستند . پژوهشهای به عمل آمده در نقاط مختلف ایران نشان می دهد که به ترتیب عوامل آموزشی، خانوادگی، اقتصادی- اجتماعی و فردی از اولویت برخوردارهستند(فولادی،1387).

عملکردتحصیلی به عوامل گوناگونی بستگی دارد . که هر کدام می تواند در شرایط خاصی عملکردفرد را در نظام آموزشی تحت تاثیر قرار دهد . البته از دیرباز توانایی ذهنی را موثرترین عامل برعملکرد تحصیلی دانسته اند و لیکن تفاوت در عملکرد تحصیلی دانشجویان دارای توانایی ذهنی یکسان باعث شد که تحقیقات بسیاری تاثیراین عوامل را بر روی عملکرد فرد مورد بررسی قراردهند. بطور مثال شولتز ( 1993 )، ارتباط بین برتری اقتصادی، انگیزش، پیشرفت و عملکرد تحصیلی را در مدارس ابتدایی مورد پژوهش قرار داد و دریافت که برتری اقتصادی و انگیزش پیشرفت به طورمعنی دارتری در عملکرد تحصیلی دخالت دارد تا توانایی ذهنی . عواملی چون شغل پدر، میزان تحصیلات والدین، حضور یا عدم حضور یکی از والدین، وضعیت اقتصادی و اندازه خانواده را ازجمله عواملی می داند که می تواند بر موفقیت یا عدم موفقیت تحصیلی اثر بگذارد(فاتحی خشکناب،1382).

[1] Martinusen and Hulte

[2] McGrath and Braunstein

[3] Gadzella, Ginther and Wandel

[4]Stricker, Rock and Burton