ویژگی های روش های تأمین مالی در بورس اوراق بهادار

ویژگی های روش های تأمین مالی :

واحدهای انتفاعی وجوه لازم برای اجرای پروژه های سرمایه ای خود را از چهار منبع اصلی تأمین می کنند : استقراض ،انتشار سهم ممتاز ،انتشار سهام عادی و استفاده از سود انباشته .

استقراض وانتشار سهام ممتاز یا سهام عادی دارای یک ویژگی مشترک هستند و جزء منابع تأمین مالی خارجی هستند .اما سود انباشته ،یک منبع داخلی واحد انتفاعی است و مبلغ آن به سودهای سنواتی تحمیل شده توسط شرکت پس از کسر سودهای توزیع شده محدود می شود۱.

تحقیقات انجام شده در مورد روش های تأمین مالی واحدهای انتفاعی بزرگ در کشورهای صنعتی نشان می دهد که در درجه اول ،منبع اصلی تأمین وجود سود انباشته است .و در درجه دوم استقراض قرار دارد .

در زیر به بیان ویژگی های هر 4 روش می پردازیم :

 

1 . رضا شباهنگ ، مدیریت مالی ، جلد اول ، سازمان حسابرسی ، 1372 ، صفحه 215 .

1-2-2) استقراض :

هنگامی که یک واحد انتفاعی از استقراض استفاده می کند لازم است اصل و فرع استقراض را تعهد نماید .چنانچه مبالغ مورد نظر در زمان های معین و به میزان مشخص شده توسط واحد انتفاعی پرداخت نشود ،اعطا کنندگان وام و اعتبار می- توانند اقدامات مختلفی را انجام دهند .از جمله ویژگی های روش استقراض می توان از :

الف- داشتن اولویت نسبت به سهامداران ،

ب- قابلیت احتساب هزینه استقراض در محاسبه سود مشمول مالیات ،

ج- محدود بودن تعهدات ،

نام برد۱.

 

2-2-2) سهام ممتاز :

سهام ممتاز ویژگی هایی دارد که موجب قرار گرفتن آن بین روش های تأمین مالی از طریق استقراض و سهام عادی می شود .این سهام از لحاظ معین بودن مبلغ یا درصد سود سهام ،مشابه استقراض است ولی پرداخت سود سهام ممتاز بر پرداخت سود سهام عادی الویت دارد .همچنین بر خلاف هزینه استقراض ،عدم پرداخت سود سهام ممتاز توسط واحد انتفاعی موجب بروز شرایط نامساعد یا مواجهه با اقدامات قانونی نخواهد شد .ضمناً سهام ممتاز تاریخ سررسید ندارد و مبلغ اسمی آن ممکن است هیچ گاه باز پرداخت نشود۲.

 

3-2-2) سهام عادی :

واحدهای انتفاعی می توانند از طریق صدور و فروش سهام عادی وجوه مورد نیاز را تأمین کنند .

1 . همان منبع ، صفحه 215 .

2 . همان منبع ، صفحه 216 .

فروش سهام عادی موجب تقسیم شدن مالکیت واحد انتفاعی می شود .سهامداران عادی به عنوان صاحبان اصلی واحد انتفاعی حق رأی دارند و از این طریق ،در مجامع عمومی هیأت مدیره را انتخاب می کنند .

مزیت عمده تأمین مالی از این طریق در مقایسه با استقراض ،این است که واحد انتفاعی ملزم به انجام پرداخت های مشخصی به سهامداران نیست و هیچ گاه مبلغ سرمایه گذاری شده توسط آنان را باز پرداخت نمی کند مگر هنگام انحلال۱.

 

4-2-2) سود انباشته :

سود انباشته از سودهای باقی مانده در واحد انتفاعی پس از پرداخت سود سهام تشکیل می شود .در دسترس بودن سود انباشته نه تنها به سودهای تحمیل شده توسط واحد انتفاعی بستگی دارد بلکه با سیاست پرداخت سود سهام آن نیز مرتبط است۲.سود انباشته چون یک منبع تأمین داخلی است مشکلات موارد قبلی را ندارد ولی از سویی لازم است که سهامداران فعلی متقاعد شوند که سرمایه گذاری مجدد وجوه بهتر از پرداخت آن به شکل سود سهام است و انجام این وظیفه آسان تر است زیرا سهامداران فعلی ،قبلاً خود را نسبت به آینده واحد انتفاعی متعهد کرده اند۳.

 

3-2) هزینه سرمایه :

1-3-2) مفهوم هزینه سرمایه :

هزینه سرمایه عبارت است از حداقل نرخ بازدهی که شرکت باید به دست آورد تا بازده مورد نظر سرمایه گذاران در شرکت تأمین شود .اگر نرخ بازده سرمایه گذاری یک شرکت از هزینه سرمایه اش بیشتر باشد و اگر بدون بالا رفتن درجه ریسک این میزان بازده افزایش یابد ،ثروت سهامداران افزایش خواهد یافت۴.

1 . همان منبع ، صفحه 217 .                            2 . همان منبع ، صفحه 219 .

3 . همان منبع ، صفحه 240 .

4 . ریموند پی نوو ، مدیریت مالی ، جلد دوم ، علی جهانخانی و علی پارساییان ، انتشارات سمت ، 1374 ،

صفحه 317 .

باید توجه داشت که دارندگان انواع اوراق قرضه شرکت ( اوراق قرضه ،سهام ممتاز، سهام عادی و سود انباشته ) دارای نرخ بازده و هزینه سرمایه مخصوص به خود هستند.

 

2-3-2) هزینه بدهی ها ( اوراق قرضه )۱:

نرخ بازده تا تاریخ سررسید یا نرخ بازده داخلی مورد نظر خریداران تعیین کننده میزان هزینه مؤثر بدهی قبل از کسر مالیات است و از آنجا که هزینه بهره یک نوع هزینه قابل قبول مالیاتی است باید هزینه آن برگ را پس از کسر مالیات محاسبه کرد و آنچه به دست می آید هزینه خاص بدهی است .

Km : هزینه مؤثر بدهی قبل از کسر مالیات بر مبنای نرخ سالانه .

t : نرخ مالیات شرکت . Kd = Km (۱- t )

Kd : هزینه مؤثر بعد از کسر مالیات .

 

3-3-2) هزینه سهام ممتاز۲:

پرداخت سود سهام هزینه ای است که شرکت بابت سهام ممتاز می پردازد .هزینه خاص هر برگ از سهام ممتاز به این طریق محاسبه می شود که شرکت سود پرداختی سالانه هر سهم را بر خالص پول دریافتی تقسیم می کند .

D : سود پرداختی سالانه هر سهم .

Pn : پول دریافتی از بابت فروش هر سهم .

Kp : هزینه خاص هر برگ از سهام ممتاز .

 

4-3-2) هزینه سهام عادی۳:

هـزینه خاص سـهام عادی عبارت است از حـداقل نرخ بازدهی که شـرکت بـاید عایـد

1 . همان منبع ، صفحه 319 .                      2 . همان منبع ، صفحه 322 .

3 . همان منبع ، صفحه 323 .

صاحبـان سـهام عادی کند تا بدان وسـیله ،ارزش بازار سهام آن شـرکت حفظ گردد .و

عبارت است از :

Pn : پول دریافتی از بابت فروش هر سهم .

D◦ : سود تقسیمی هر سهم در حال حاضر .

g : نرخ رشد مرکب سود تقسیمی .

Ke : نرخ بازده مورد توقع سهامداران عادی ( هزینه خاص ) .

5-3-2) هزینه سرمایه مربوط به سود انباشته۱:

دو مشکل بر سر راه محاسبه هزینه خاص سود انباشته وجود دارد :

الف- سود اندوخته شده ،مثل سهام ممتاز و اوراق قرضه ،نوعی اوراق بهادار نیست که بتوان از طریق قیمت آن در بازار هزینه خاص سرمایه آن را محاسبه کرد .

ب- سود اندوخته شده نمایانگر وجوهی نیست که سرمایه گذاران مستقیماً تأمین می کنند .

بنابر این هزینه خاص سرمایه متعلق به سود اندوخته شده با هزینه خاص سهام عادی برابر است ولی از آنجا که چیزی به نام هزینه های توزیع و فروش وجود ندارد برای این محاسبه از قیمت کنونی سهام عادی در بازار استفاده می گردد .

: P˚ قیمت کنونی سهام عادی در بازار .

: Krهزینه خاص سرمایه متعلق به سهام عادی شرکت .

g : نرخ رشد مرکب سود تقسیمی .

D˚ : سود تقسیمی هر سال در حال حاضر .

1 . همان منبع ، صفحه 325 .

6-3-2) محاسبه میانگین موزون هزینه سرمایه :

میزان تقریبی هزینه کل سرمایه به روش زیر تعیین می گردد :

1) هـزینه خاص سـرمایه هر یک از منـابع سرمایه را در درصــد متعلق به آن ضـرب

می کنیم .

2) مقـادیر به دسـت آمده را با هم جمع می کنیم و ایـن حاصل جمع را میانگـین                               موزون هزینه سرمایه می نامند۱.

 

4-2) خطی مشی تقسیم سود :

1-4-2) اهمیت خط مشی تقسیم سود :

  • خط مشی تقسیم سود ،در دیدگاه سرمایه گذاران تأثیر می گذارد .وقتی سهامداران ملاحظه کنند که پرداخت سود سهام از طرف شرکت قطع شده است آن را ناشی از مشکلات مالی شرکت می دانند .
  • خط مشی تقسیم سود بر وضعیت جریان های نقدی شرکت تأثیر می گذارد . شرکتی با وضعیت نقدینگی ضعیف ممکن است مجبور شود پرداخت سود سهام خود را محدود سازد .
  • خط مشی تقسیم سود بر وضعیت برنامه تأمین مالی و بودجه بندی سرمایه ای شرکت تأثیر می گذارد .