بازپرس کیست و چه وظایفی برعهده داره؟ 

 

در بخش ی قضایی شهرستان، در کنار هر دادگاه کیفری، دادسرایی هست که مسئولیت رسیدگی مقدماتی به پروندهای کیفری و بعضی وظایف دیگر رو برعهده میگیره. دادسرا به ریاست دادستان تشکیل می شه و به تعداد کافی معاون، دادیار، بازپرس و کارمند اداری داره. در دادسرا، وظیفه ی اصلی تحقیق در پروندها، برعهده ی بازپرس یا همون قاضی تحقیقه. یعنی وظیفه ی انجام تحقیقات مقدماتی که هر پرونده ای پیش از ورود به دادگاه نیاز داره، بر عهده ی شخص بازپرسه. با ما همراه باشین تا با جزئیات بیشتری دریابیم بازپرس کیست و چه وظایفی برعهده داره.

 

تحقیقات مقدماتی

برابر قانون، تحقیقات مقدماتی، مجموعه اقدامات قانونیه که از طرف بازپرس یا دیگر مقامات قضایی، واسه حفظ آثار و علائم و جمع آوری دلایل ی اتفاق جرم، شناسایی، یافتن و جلوگیری از فرار یا مخفی شدن متهم انجام می شه. برابر ماده ۹۲ آیین قضاوت کیفری اصل بر اینه که تحقیقات مقدماتی تموم شکلای مختلف جرائم برعهده ی بازپرسه.

هنگامی که جرم در بخش ی قضایی محل مأموریت بازپرس رخ بده یا جرم در بخش ی قضایی محل مأموریت اون کشف یا متهم در اون بخش دستگیر شه و هنگامی که متهم یا مظنون در بخش ی قضایی محل مأموریت بازپرس ساکن باشه، بازپرس با برگشت پرونده به وسیله دادستان که ریاست دادسرا رو برعهده داره، تحقیق و رسیدگی رو شروع می کنه.

البته برابر با ماده ۸۹ قانون آیین قضاوت کیفری درصورتی که بازپرس خود ناظر اتفاق جرم باشه، تحقیقات رو شروع می کنه، مراتب رو فوری به آگاهی دادستان میرسوند و در صورت برگشت دادستان، تحقیقات رو ادامه می ده. اصل تحقیق همه جرائم به وسیله بازپرس استثنا هم داره؛ غیر از جرائم مقرر در ماده ۳۰۲ (جرائمی که اهمیت زیادی دارن و شامل قتل، سرقت حدی، قطع عضو و… هستن) در صورت کمبود بازپرس، دادستان هم دارای تموم وظایف و اختیاراتیه که واسه بازپرس تعیین شده.

بازپرس باید در کمال بی طرفی و در حدود اختیارات قانونی، تحقیقات رو بکنه و در کشف شرایط و احوالی که به نفع یا ضرر متهمه فرق نگذارد. اون مکلفه واسه جلوگیری از امحای آثار و علائم جرم، اقدامات فوری رو به عمل آورد و در تحصیل و جمع آوری دلایل ی اتفاق جرم تأخیر نکنه و واسه کشف حقیقت هرگونه اقدام لازم رو بکنه؛ ازجمله تحقیق محلی، معاینه ی محل، ارسال قرار کارشناسی و برگشت به کارشناس به خاطر دریافت نظر تخصصی، احضار متهم، در صورت ضرورت جلب متهم، ارسال قرار تأمین مناسب، تحقیق از شهود و مطلعان و… .

بازپرس باید خود، تحقیقات و اقدامات لازم رو به خاطر جمع آوری دلایل ی اتفاق جرم بکنه، ولی می تونه در غیرجرائم موضوع بندهای الف، ب، پ و ت ماده ۳۰۲ قانون آیین قضاوت کیفری، تفتیش، تحقیق از شهود و مطلعان، جمع آوری اطلاعات و دلایل ی اتفاق جرم یا هر اقدام قانونی دیگری رو که واسه کشف جرم لازم بدونه، پس از آموزش لازم به ضابطان دادگستری برگشت بده که در این صورت، علاوه بر نظارت، اگه تکمیل اونا رو لازم بدونه، تصمیم لازم رو میگیره. پس، جز در موضوع بندهای یادشده که انجام تحقیقات از طرف شخص بازپرس الزامیه، در بقیه موارد این زور متأثر از تشخیص بازپرس در تفویض اختیار انجام اونا هستش.

بازپرس به خاطر حمایت از بزه دیده، شاهد، مطلع، اعلام کننده ی جرم یا خونواده ی اونا و خونواده ی متهم در برابر تهدیدات، در صورت ضرورت، انجام بعضی از اقدامات احتیاطی رو به ضابطان دادگستری دستور می ده. ضابطان دادگستری مکلف به انجام دستورها و ارائه گزارش به بازپرس هستن. بازپرس مکلفه در مواردی که دسترسی به اطلاعات فردیِ بزه دیده، مثل نام و نام خانوادگی، نشانی و شماره تلفن، احتمال خطر و تهدید جدی علیه تمامیت جسمی و آبرو بزه دیده رو به همراه داشته باشه، تصمیمات لازم رو واسه جلوگیری از دسترسی به این اطلاعات فراهم کنه. مراقبت از اطلاعات پرونده یکی دیگر از وظایف خیلی مهم بازپرسه. در صورت خواسته شاکی، اگه بازپرس مطالعه یا دسترسی به همه یا بعضی از اوراق پرونده رو منافی با ضرورت حقیقت بدونه، با اشاره دلیل، قرار رد خواسته رو صادر می کنه.

کشف جرم دیگر

بعضی وقتا ممکنه بازپرس هنگام تحقیق، موفق به کشف جرمی دیگر شه که با جرم اول رابطه نداره. اگه این جرم بی شکایت شاکی هم قابل تعقیب باشه، بازپرس باید طبق قانون واسه حفظ آثار و علائم اتفاق جرم و جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم اقدامات لازم رو بکنه. البته باید در این باره هم هم زمان مراتب رو به دادستان آگاهی بده. در صورت برگشت دادستان، تحقیقات ادامه پیدا می کنه. اما اگه جرم کشف شده از جرائمی باشه که با شکایت شاکی قابل تعقیبه، مراتب در صورت امکان، از طرف دادستان به شکل درست و قانونی به آگاهی بزه دیده می رسه.

قرار توقف تحقیقات

بازپرس با اجازه دادستان تحقیقات رو شروع می کنه، اما برابر قانون نمیتونه به عذر اونکه متهم مشخص نیس یا مخفی شده یا دسترسی به اون مشکله، تحقیقات خود رو متوقف کنه. در جرائم درجه های ۴ و ۵ و ۶ و ۷ و ۸ هروقت با انجام تحقیقات لازم، انجام دهنده جرم معلوم نشه و ۲ سال تموم از اتفاق جرم بگذره، با موافقت دادستان، قرار توقف تحقیقات صادر و پرونده به طور موقت بایگانی می شه. در مواردی که پرونده شاکی داره، مراتب به شاکی ابلاغ می شه.

دادیار کیست؟

شاید این سؤال تو ذهن خیلی از آدما باشه که اگه وظیفه ی تحقیقات در دادسرا برعهده ی بازپرسه، پس چرا افرادی که به دادسراها مراجعه می کنن، نه با شخص بازپرس، بلکه با دادیار و شعب دادیاری روبرو می شن. برابر قانون، دادستان در مواردی که مجاز به تحقیقه، می تونه تحقیقات مقدماتی رو به دادیار برگشت بده. در شرایط فعلی و تراکم کار و پروندهای موجود در دادسراها، در غالب موارد، پروندها به دادستانی برگشت می شن که دادستان هم، تحقیقات مقدماتی رو به دادیار برگشت می ده. این مسئله به روش ای عادی بین دادسراها تبدیل شده.




1

دیدگاهتان را بنویسید