بررسی عناصر حماسی در اشعار قاآنی- قسمت ۱۳

بررسی عناصر حماسی در اشعار قاآنی- قسمت ۱۳

۲-۸- سبک حماسی
«همه محققان در این نکته متفق القول اند که سبک حماسی، سبکی فاخر و جزیل است که باید در آن عظمت هم از نظر لفظ و هم از نظر معنی چشمگیر باشد. علو معنی و صلابت لفظ در ادبیات فارسی حماسه در سبک خراسانی است و مختصات لفظی همان سبک را دارد. یکی از مختصات سبک حماسی، کثرت اغراق و غلو است. در این جا اغراق و غلو یک صنعت بدیعی نیست بلکه از ذاتیات حماسه است.» (شمیسا، ۱۳۸۱: ۱۰۸-۱۰۹)
«در حماسه،اعمال پهلوانی بنیادهای اساطیری دارد.معمولا شرح تاریخ ملی است.قهرمان حماسه گاهی در نبردها شکست می خوردیا حتی کشته می شود.» (همان،۱۲۳:۱۳۸۱)
فصل سوم
بررسی عناصر حماسی در اشعار قاآنی
۳-۱- درآمد
از جمله عناصر حماسی که در اشعار قاآنی به چشم می خورد شاهان و شاهزادگان، پهلوانان، شخصیت های تاریخی و دینی، ابزارهای جنگی، واژه های حماسی، موجودات حماسی و اساطیری و لحن حماسی جزء عناصر حماسی است که در اشعار قاآنی به چشم می خورد. در این فصل پژوهشگر تلاش خواهد کرد که عناصر حماسی در اشعار قاآنی به چشم می خورد را با ذکر نمونه شعری بیاورد توضیح این که ممکن است برخی شخصیت های اساطیری یا دینی چندان حماسی نباشد اما به دلیل این که در شاهنامه به عنوان شخصیت های حماسی و پهلوانی آمده است از آوردن آن ها ناگزیر می باشیم در قسمت شاهان و شاهزادگان هم شخصیت هایی که در اساطیر دیده می شود مانند فریدون و جمشید و … و هم آن هایی که در قسمت پهلوانی مانند گرشاسب و رستم و غیره در این بخش از آنها نام برده خواهد شد در قسمت ابزارهای جنگی ابزارهایی مانند تیغ، تیر و شمشیر در اشعار قاآنی به چشم می خورد که نویسنده با ذکر نمونه های بیتی به تحلیل آن ها خواهد پرداخت. از میان واژگان حماسی واژه هایی که در شاه نامه از آن ها نام برده شده است و هم واژه هایی که در شاهنامه از آن ها دیده نمی شود. لحن حماسی نیز از دیگر عناصر تشکیل دهنده ادبیات حماسی است که در اشعار قاآنی به وفور دیده می شود. از موجودات حماسی و اساطیری از جمله اژدها و اژدر زیاد به کار رفته است. شخصیت های دینی که قاآنی در ابیاتش به کار برده در شعر قاآنی با تفکر حماسی ذکر می شود.
۳-۲- شخصیت حماسی و اساطیری
۳-۲-۱- شاهان وشاهزادگان
۳-۲-۱-۱- ایرج
«فریدون ممالک خودرا میان پسران خود ایرج و سلم و تور تقسیم کرد. منوچهر روم را به سلم، توران را به تور و ایران را به ایرج داد .سلم و تور بر ایرج حسادت کردند و او را کشتند.»
(صفا، ۱۳۳۳: ۴۶۹)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خواست کین ایرج دین را زسلم و تور کفر این منوچهر مؤید کار نیرم کرد باز

 

۴۴۷/۵
شاعر در این بیت از رابطه‌ی سه برادر یعنی ایرج، سلم و تور و استفاده‌ی به جای از قضایا و داستانهایی که این سه برادر با هم داشتند به خوبی استفاده کرده است تا بتواند با استفاده‌ی از این شخصیت ها، رابطه‌ی بین دین و کفر و چیستی این دو را برای خواننده نمایان کند. همان طور که در مصراع نخست این بیت مشاهده می شود شاعر دین را به ایرج و کفر را به سلم و تور تشبیه کرده است.دربیت فوق ،شاعربه خون خواهی منوچهر علیه سلم وتور اشاره کرده است که اصل این داستان در شاهنامه فردوسی وداستان پادشاهی فریدون آمده است.

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چه افریدون وچه ایرج چه منوچهر وچه نوذر چه زاب دوذراع آن شهره در فرخنده فرمانی

 

۷۹۱/۱۹
۳-۲-۱-۲- افراسیاب
«افراسیاب مردی جادو بود جنگهای او با ایرانیان از عهد منوچهر آغاز گشت. (صفا،۱۳۳۳:۶۱۹) این دشمن بزرگ ایران مردی تندخوی و گناهکار و پیمان شکن و بی رحم بود از خون برادر خود اغریرث نگذشت و او را به جرم یاوری با ایرانیان و رهانیدن پهلوانان ایرانشهر به قتل آورد.» (صفا،۱۳۳۳: ۶۲۱)
در بیت زیر نام دو شخصیت پهلوانی یعنی اسفندیار و افراسیاب برده شده است. این دو شخصیت که در این بیت به صورت نماد از آنها استفاده شده است در ردیف شخصیت های نام دار و مهم شعر کلاسیک فارسی هستند ؛ این بیت حال و هوایی جنگی دارد و این موضوع از واژه هایی چون توسن، جوشن ،نیز اسفندیار و افراسیاب بر می آید. گویی شاعر، اندیشه ی اغراق آمیز را از یک سو و فضای میدان جنگ را از سوی دیگر به ذهن خواننده القاء می کند تا بتواند از این راه، خاصه اغراق و نمادی که در این بیت وجود دارد؛ خواننده را بیش از پیش به این شخصیت های پهلوانی و اهمیت آنها، متوجه کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بر یکی توسن عیان بینند صداسفندیار در یکی جوشن نهان یا بندصدافراسیاب

 

۵۵/۶
در بیت زیر دو شخصیت از شخصیتهای پهلوانی وجود دارند که شاعر از آنها برای برقراری یک تشبیه، استفاده کرده است ؛ در واقع هر دوی این شخصیت ها در این بیت در یک طرف این تشبیه قرار دارند، این تشبیه بسیار دقیق و هوشیارانه آمده است. طرف اول تشبیه که مصراع اول این بیت است؛ عاشقانه و طرف دوم تشبیه که مصرع دوم بیت را تشکیل می دهد، حماسی است در واقع شاعر یک تصویر عاشقانه را به یک تصویر حماسی تشبیه کرده است .علاوه بر این شاید بتوان از عبارت «به یاد آید مرا» در پایان مصرع اول ؛ به یک حس و حال نوستالژیک در شاعر دست یافت که اگر این گونه تصور کنیم آنگاه خیال در این بیت نقش اساسی ایفا می کند به این شکل که شاعر در خیال خود تصویر موجود مصرع دوم را دیده است و آنگاه با دیدن چشم و گیسوی تو که در مصرع نخست بدان اشاره شده است، به یاد آن تصویر خیالی خود می افتد و در واقع چشم و گیسوی تو، یک تصویر خیالی قدیمی را در ذهن شاعر یادآوری می کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Share

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *