عامل انسانی یا خطای سیستمی؛ کدامیک حادثه تلخ برخورد قطارهای مسافربری دیروز را رقم زدند؟

عامل انسانی یا خطای سیستمی؛ کدامیک حادثه تلخ برخورد قطارهای مسافربری دیروز را رقم زدند؟

همونجوریکه اطلاع دارین، روز گذشته حادثه تلخی در تاریخ حمل و نقل ریلی کشور رقم خورد و بر اثر برخورد دو قطار مسافربری در نزدیک ایستگاه هفت خوان در نزدیکی دامغان، ۴۴ نفر از هموطنان عزیزمون کشته شده و بیشتر از ۱۰۰ نفر دیگه هم زخمی شدن.

محسن «پورسید آقایی» مدیرعامل شرکت راه آهن در مورد دلیل این حادثه گفت که قطار سریع السیر مشهد-تبریز به دلیل برودت هوا و مشکل فنی به خاطر یخ زدگی سیستم ترمز، در فاصله ۵ کیلومتری سمنان متوقف شده و موضوع رو به مرکز کنترل ترافیک (CTC) شاهرود اطلاع میده.

railroad-collision-2

با اعلام این وضعیت، طبیعتاً چراغ تردد قطارها در راه قرمز می شه و قطار مشهد-سمنان هم در راه متوقف می شه، اما در همین فاصله، شیفت مسئول کنترل به پایان رسیده و فرد جدیدی جانشین اون می شه. طبق اظهارات «پورسید آقایی» فرد جدید از وضعیت خطوط اطلاع نداشته و پس بر خلاف قرمز بودن چراغ خطوط، دستور حرکت قطار مشهد-سمنان رو میده، که همین بی دقتی باعث برخورد این دو قطار می شه.

فارغ از علامت سؤال بینهایت بزرگی که در برابر توضیحات مدیرعامل شرکت راه آهن شکل میگیره، و اینکه یه تعویض شیفت ساده می تونه اینجور فاجعه انسانی بزرگی رو در پر تردد ترین خط ریلی کشور رقم بزنه یا خیر، باید به نقش سیستمای ایمنی جور واجور در پیشگیری از بروز اینجور عواملی اشاره کرد.

railroad-collision-0

خردادماه سال ۹۳ دو قطار مسافربری در ایستگاه امروان در ۴۵ کیلومتری دامغان با همدیگه برخورد کردن، حادثه ای که منتهی به جون باختن یه نفر و زخمی شدن ۳۱ هموطن دیگه گشت. پس از این واقعه، تصمیم بر اون شد که همه ایستگاه ها به سیستم کنترل خودکار قطار (ATC) مجهز گردند.

ATC در شبکه های مدرن حمل و نقل ریلی شامل سه سیستم ATP به معنی حفاظت خودکار قطار، ATO به معنی کارکرد خودکار قطار، و ATS به معنی نظارت خودکار بر قطار می شه. این سیستم معمولاً با ساختاری مثل زیر اجرا می شه:

atc

کارکرد ایمنی اصلی یعنی حفظ فاصله کافی بین قطارها از طرف ATP انجام می شه، که در هر بلوک شبکه ریلی از یه واحد کنترلی برخورداره. این واحد کنترلی، داده ها رو از بلوکای پس از خود دریافت کرده و اونا رو به صورت محدودیت سرعت در بلوکای تحتِ کنترل خودش، به ریلا انتقال میده.

در آخرً قطارهای روی این راه، داده ها رو به صورت کد دریافت داشته و سرعت خود رو براساس اونا تنظیم می کنن. براساس این اطلاعات، سیستمای ATO و ATP با سیگنالای مخصوص و اعمال پارامترهای کنترلی روی مکانیسمای ترمز و حرکت لکوموتیو، می تونن به طور کامل مانع از حرکت قطار شده یا سرعت اونو محدود کنن.

پس در سیستم کنترل خودکار (ATC) حتی اگه لکوموتیوران هم بخواد سرعت قطار رو زیاد کنه، سامانه به صورت هوشمند مانع سرعت گرفتن غیرمجاز قطار می شه.

atc-2

این پروژه با هزینه نزدیک به ۳۰ میلیون یورو در خط تهران-مشهد به اجرا درآمد، اما دیروز دیدیم که ً این سیستم هم خوب عمل نکرده و نمی تونه مانع از بروز وقایع جبران ناپذیر شه، و شنیده ها نشون دهنده اون هستش که سیستم کنترل خودکار قطار (ATC) در بروز حادثه ریلی امروز در منطقه هفت خوان مؤثر بوده.

به هر حال، با اینکه مسئولین جور واجور سر بستهً مدیر ایستگاه قطار سمنان رو به خاطر ابلاغ دستور حرکت به لکوموتیوران، مقصر اصلی حساب می کنن و دادستانی شاهرود هم سه نفر از جمله مسئول مرکز کنترل فرماندهی راه آهن شمال شرق کشور، مسئول مرکز کنترل خطوط و مسئول شیفت مرکز کنترل رو بازداشت کردن، اما باید خطای سیستم تازه نصب شده ATC رو هم در وقوع حادقه فوق موثر دونست.

railroad-collision-1

مدیر عامل راه آهن یه چند وقت پیش اعلام داشت این سیستم به وسیله کارشناسان داخلی طراحی و بومی سازی شده و ایران جزء ۸ کشور دنیاست که به اینجور پیشرفتی دست یافته. با این حال ً سیستم قبل از استفاده پایانی به طور دقیق آزمایش نشده و متأسفانه تست عملی اون به از دست دادن ۴۴ هموطن منجر شد.

Share

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *