فساد و کارهای خلاف اخلاق در سازمان

به دنبال مطالعه ای با عنوان اخلاق کار و عوامل فردی و اجتماعی موثر بر اون  عقیده داره ، آدمایی که بیشترین امید رو نسبت به آینده کشورشون دارن، آدمایی  که آزادی عمل بیش تری در کارشون دارن ، آدمایی که به آینده کارشون در کارگاه اطمینان بیشتری دارن و آدمایی که کارشون برابر پست آنانه، اخلاق کار رو در سازمان بیشتر مراعات می کنن . یافته های این تحقیق هم اینکه، حکایت از اون داره آدمایی که به ارزشای اجتماعی جامعه سنتی نزدیک ترن و نسبت به محیط اجتماعی دور و بر خود خوشبین تر هستن ، از نظر اندازه اخلاق کاری وضع مطلوب تری دارن. در مقابل ، آدمایی که به ارزش‏های اجتماعی جامعه شهری امروز کشور نزدیک ترن و به دنبال اون یه جور بدبینی نسبت به محیط اجتماعی اطرا ف خود هم فهمیده که دارن، وضع ناجور تری از نظر اخلاق دارن  مشارکت اجتماعی ، عدالت اجتماعی ، وفاق و انسجام فرهنگی موجود در جامعه با تعهد به اخلاق هم در تحقیق خود نشون داده که  کار در سازمانا یکی هستن .

آموزش وپرورش از جمله سازمانهاییه که درهمه جوامع ازحساسیت خاص برخورداراست. این حساسیت بیشتر به اون دلیله که روند اون در برابر دید همه ومورد قضاوت عام قرار میگیره.از این رو پژوهشای متفاوتی در این بخش می تواندنواقص وکاستیای موجودرا مشخص کنه وراه رو واسه برطرف کردن آنهاهموار کنه.کاملا معلومه که در هرجامعه آموزش وپرورش سنگ زیر بنای پیشرفت اقتصادی اجتماعی سیاسی وفرهنگیه.تجزیه تحلیل عوامل موثر در رشدوتوسعه جوامع پیشرفته نشون دهنده اون هستش که همه کشورهااز آموزش وپرورش کارامد واثر بخش بهره مند بودن .شناخت دقیق نیروی انسانی شاغل در نظام آموزشی از جمله چیزای مهم واسه برنامه ریزی در کار آموزش و پرورشه.

اقتصاد

دنیای ما دنیای سازمان هاست و گرداننده اصلی این گردونه آدما هستن اونا هستن که به کالبد سازمانا جون میبخشن و تحقق هدفها رو ممکن میسازن بدون آدم سازمان بی معنیه و مدیریت چیزی موهوم. شاید این شبه س پیش بیاد که در دنیای آینده که آدمواره هاو ماشینا جای آدما رو در سازمانها پر می کنن نقش آدم در سازمان کم رنگ می شه اما به هیچ رو این جوری نخواهدشد و با خود کاری و ماشینی شدن کارا، نوع فعالیتای انسانی در سازمان تغییر شکل میده و به گفته اون دانشمند بنام پیتر دراکرکاردستی  جای خود رو به کار دانشی  میده. اما نقش به یقین تعیین کننده آدم، به عنوان حاکم سازمانی بازم برقرار و مستدام میشه. (مورهد[۱]، ۱۹۹۸)

باپیچیده تر شدن روز افزون سازمانها وافزایش اندازه کارای غیر اخلاقی ،غیر قانونی وغیر مسؤولانه در  محیطهای کاری توجه مدیران وصاحبنظران رو به بحث اخلاق کار و مدیریت اخلاق معطوف ساخته. مدیریت اخلاق یعنی شناسایی و اولویت بندی ارزشا واسه هدایت رفتارها در سازمان ،سازمانها با ایجاد یه برنامه مدیریت اخلاق می تواننداخلاقیات رو در محیط کار مدیریت کنن برنامه های اخلاق به سازمانها کمک می کنن تا بتونن در شرایط پریشون کارکرد اخلاقی خود رو حفظ کنه امروزه مدیریت اخلاق یکی از زمینه های عملی مدیریت به حساب می رودکه دارای برنامه ای وچندین وسیله عملیه این ابزارهاعبارتند از کدهای اخلاق ،کدهای رفتار،هدف و روش ها،روش حل معضلات اخلاقی و آموزش منظور از معنی اخلاق کار اینه که نیروهای کاری بر دو دسته ان؛ بعضی تمایل فراوون به فعالیت، تلاش دارن، سکون و آرامش رو پسندیده نمی‏دانند و فضایل اخلاقی اونا تو کاراشون خودشو نشون میده، بر عکس، گروهی هم تمایل به کار و مجاهدت ندارن و فقط با نیروهای جبری و فشارهای خارجی باید اونا رو به کار وادارکرد. البته از اخلاق خوب و حسنه اون هستش که آدم فعال باشه و محصول فعالیت اون واسه همنوعانش به درد بخور و ثمربخش واقع شه.  هرکی با انجام کاری که توانایی و توانایی اون رو در خود احساس می کنه، به جامعه انسانی خدمت کنه و در جهت رفع مشکلات جامعه یا واسه ارتقای ابعاد جورواجور اون تلاش پیگیر و دائمی داشته باشه. معنی اقتصادی بودن کار رو میشه به توضیح زیر گفت:  “اخلاق کار”  در بحث کار عبارتست از حرکتی که انجام اون موجب شه بقیه نسبت به نتیجه اون حرکت راغب شن و مایل باشن با طیب خاطر، واسه محصول اون چیزی رو پرداخت کنن . بـه طور خلاصه و با نظر بـه چیزی که ذکـر اون رفت، کار رو به صورت زیر میشه تعریف کرد : کار عبارتست از مجموعه عملیاتی که به خاطر استفاده عملی روی ماده انجام میشه، این اعمال هم به نوبه خود بر آدم و زندگانی اون اثر داره و تغییراتی رو در اونا ایجاد میشه.  در اسلام از کار به عنوان عمل صالح یاد شده و شرط ورود بـه بهشت رویایی، با ایمان ، عمل صالح و تقوی ذکـر گردیده . نگفته پیداست که توجه بـه مفاهیم عالیه آیات قرآن کریم – دارا بودن سه خصیصه کلی نتیجه ایمان و تقوی در عمل صالح معلوم می شه و آدم مؤمن به مبانی حق، بالقاعده فاعل اعمال صالح و نیکوست و نتیجه عمل صالح اون، خیر و نعمت و برکت واسه جامعه س و در صورت از دست دادن ایمان با تقوی، عمل آدم تباه شده و خیر اخلاقی و انسانی در اون نخواد بود. در دین مقدس اسلام حتی نیات خیر دارای ارزش و ثواب هستن، چون نیات خیر واقعا همون ایده ها و طرحای مثبت اولیه انجام کارن. (خانی ،۱۳۸۷)

مشکلات

اندیشه تعهد موضوعی اصلی، در نوشته های مدیریته این اندیشه یکی از ارزشهای اسلامیه که سازماندهی بر آ ن متکیه و کارکنان براساس ملاک تعهد ، ارزشیابی می شن بیشتر پرسشایی که به عمل میاد مثل اضافه کار می کنه ؟ روزای تعطیل بر سر کار میاد ؟ دیر یا زود میره یا اون چه رو انجام میده کنار میذاره تا به کمک بشتابد ؟ بیشتر مدیران باور دارن که تعهد واسه تاثیر سازمان ضرورت کامل داره مدیران باید تعهد و پای بندی کارکنان رو به سازمان حفظ کنن و پرورش بدن. تعهد سازمانی یه نگاه مهم شغلی و سازمانیه که در طول سالهای گذشته مورد علاقه خیلی از محققان رشته های رفتار سازمانی و روانشناسی خصوصاً روانشناسی اجتماعی بوده. این نگاه در طول سه دهه گذشته دچار تغییراتی شده که شاید کلی ترین تغییر در این قلمرو مربوط به نگاه چندبعدی به این معنی تا نگاه یه بعدی به اون بوده. یکی از عوامل مخفی ، ولی تأثیرگذار در رفتار شغلی کارکنان ، اندازه تعهد اونا به سازمانه. توجه به تعهد نیروی انسانی چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی اهمیت زیادی داره (حسین، ۱۳۷۷).

روانشناسی

یکی از متغیرهایی که با انگیزه و خوشحالی شغلی پیوسته س تعهد سازمانیه یعنی درجه مثل سازی روان شناختی و یاچسبیدگی به سازمانی که ما واسه اون کار می کنیم که به عوامل سازمانی و فردی مربوطه عوامل سازمانی مربوط به تعهد سازمانی مطالعه ای از کارکنانه نگاه مثبت به طرف گروه کار عبارتند از پرمایه سازی(غنی سازی شغل)اختیار فرصت به کار گیری مهارتها سفید نشون داد که تعهد سازمانی شون از درک این که چیجوری سازمان در برابر اونا متعهده متأثره ؛ تعهد درک شده بالا به کارکنان از طرف سازمان دلیل خواهد گردید که در کارکنان انتظار بیشتری ایجاد شه که اگه اونا تلاش کنن اهداف سازمانی برآورده خواهد گردید و اونا به شکل مناسب جایزه دریافت می کنن (مهداد،۱۳۷۸).

از طـرف دیگـر یکـی از آسیب هـای جـدیـد زندگی بـه سبک مدرن ، وجـود استرس در محیط کـاره ؛ استرس شغلی یه دلیل کلی واسه کاهش تولید، غیبت کارکنان و ویرانی و به هم ریختگی سازمان هاس، اضافه کاری های زیاد ، کم بودن آموزشای لازم از دلایل مخفی ترک شغله که معمولاً در اثر استرس زیاد ایجاد میشه (مهداد،۱۳۷۸).

استرس

وقتی که فرد در محیط کار با بایدای روبرو می شه که ارتباطی با ظرفیتای الان یا نیازا و خواسته هاش نداره، دچار ناهماهنگی و اختلاف می شه و تنها راه کاهش اون سازگاری شخص با شرایط تازه س. (رحیمی ،۲۰۰۷).

استرس شغلی رو یه جور از حالت روان شناختیه که نشون دهنده نبود تعادل بین درک فرد از نیازای خـود بـرای رو کـردن اونا در محیط کار و توانایی بـرای سازگاری با اون نیازهاه.

طبق تعریف موسسه های بهداشت حرفه ای[۲] (NLOSH) استرس شغلی وقتی اتفاق می افته که بین نیازای شغلی با توانایی قابلیتا و خواسته های خود هماهنگی نباشه یعنی وقتی چیزی که تو یه شغل از فرد انتظار میره با چیزی که مورد علاقه و خواسته اونه هماهنگ نباشه (سلیمانی، عباس­زاده و نیازآذری، ۱۳۹۱). به صورت روشن تر و ساده تر میشه اینجور گفت که استرس شغلی یه آسیب جسمی یا روانیه که فرد از خود نشون میده و نتیجه ای از اختلاف یا موفقیتای رقابت برانگیزد درشغله. (پاولیک وکی ین لن[۳]، ۲۰۰۷).

استرس شغلی امروزه یه مسئله ای شایع و پر هزینه در محیطای کاری تبدیل شده.بطوریکه بیشتر پژوهشهای گذشته به اون اختصاص پیدا کرده. موسسه جبران غرامت کارمندان در کالیفرنیا گزارش می کنه که بین سالهای ۱۹۷۹ تا۱۹۸۸ تعداد قربانیان استرس شغلی تقریباً ۷۰۰ درصد زیاد شده سرچشمه استرس شغلی رو شامل : فاکتورهای داخلی ، نقش سازمانی ، رابطه در محیط کار و جو سازمانی می دونه.(میلر[۴]،۱۹۸۶).

اصول حاکم بر رفتار افراد، نه ساختی و نه کارکردیه. بلکه بیشترً رواشناختیه و یا بهتر اون هستش بگیم رفتار افراد رو باید با قضایایی که بیشترً در روانشناختی اجتماعی مطرح هستن تبیین کرد. براین پایه می توان انگیزه ادما از کار و یعنی اون بخش از اخلاق کار افراد رو که بر اساس زمینه های انگیزشیه، یعنی دلبستگی و علاقه به کار و همت و جدیت در کار، با قضایای مزبور توضیح داد. در واقع، مدیریت یه واحد کاری می تونه با قضایای مزبور، مخصوصا تشویق و تنبیه و موفقیت و جایزه موجبات تقویت یا ضعیف کردن انگیزه های کاری و ابعادی از اخلاق کار در محیط کار جفت و جور سازه.

وقتی که اخلاق کار به عنوان متغیر جداگونه فرض شه، می­توان آثار اون رو بر بازده ها ونتایج فردی وگروهی کار کارکنان در سارمانا مطالعه کرد.مثلا یافته های تحقیق ساکز[۵] (۱۹۹۶)، نشون داده ؛ که باور قوی تر به اخلاق کار مستقیما با رضایت شغلی و تعهد سازمانی رابطه داره. و بطور غیر مستقیم با تمایل کمتر به ترک شغل رابطه داره. تحقیق یوسف[۶] (۲۰۰۰)،هم نشون داده؛ که اخلاق کار بر ابعاد سه گانه تعهد سازمانی (عاطفی، هنجاری دائمی) تاثیر مثبت و مستقیم داره.در تحقیق دیگری  که بازم به وسیله یوسف (۲۰۰۱)، در بین ۴۲۵ کارمند مسلمون از چند سازمان در ادارات امارات متحده عربی انجام شده این نتیجه حاصل شده ، که بین اخلاق کار و تعهد سازمانی رابطه مثبت و با معنی هست؛ هم اینکه اخلاق کار با ابعاد رضایت شغلی رابطه معنی دار داره. در تحقیق دیگری که به وسیله اسچیکر[۷] (۲۰۰۱) در بین نمایندگان فروش صورت گرفته ؛ نشون داده شده که ایجاد یه جو اخلاقی وابسته به قوانین و خط مشی های اخلاقی باعث رضایت شغلی وتعهد سازمانی بیشتر و در نتیجه پائین اومدن اندازه ترک شغل می شه.در تحقیقی که به وسیله پتی جون و چارلز[۸] (۲۰۰۸)، تحقیقی با هدف بررسی  تاثیر اخلاق کاربر رضایت شغلی و تعهد سازمانی در کشور نیجریه انجام دادن و نتیجه کرفته ان که رابطه معناداری بین اخلاق کار سازمانی، تعهد سازمانی و رضایت شغلی هست. چیکو و بوو[۹] (۲۰۰۴)، نیزرابطه بین ساختار فرهنگ اخلاقی در سازمان و رضایت شغلی و تعهد سازمانی رو روشن کردن.

دریک جمع­بندی میشه گفت که اخلاق کاری درسازمانا نه فقط یافته های مستقیم و درون سازمانی مناسبی ازجمله افزایش بهره وری، تقویت وجدان کارجمعی، تولید و نهادی شدن ارزشای اخلاقی جدید و تغییر فرهنگ سازمانی رو به دنبال داره، بلکه مدیریت اخلاقی و مسئولیتای اجتماعی سازمان ازجمله شاخصای مهم آزمایش کارکرد سازمانا حساب می شن. بنابر این تحقیق حاضر به دنبال پیدا کردن جواب مناسبی واسه این سواله که: بین اخلاق کاری با استرس شغلی و تعهد سازمانی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه شهر بندرعباس رابطه هست؟

۱-۳٫ اهمیت و ضرورت تحقیق

نیروی انسانی هر سازمان منبع گرانبهای اون سازمانه که می تونه اون رو هم جهت با رسیدن به اهدافش کمک کنه. کارکنان متخصص، وفادار، موافق با ارزشها و اهداف سازمانی دارای انگیزه قوی مایل و معتقد به حفظ و ادامه عضویت سازمانی از نیازای اصلی و بسیار لازم هر سازمانیه. سازمان به کارکنانی نیاز داره که بالاتر از توضیح وظایف مقرره و عادی خود به کار و فعالیت بپردازند. چه بسا خیلی از جوامع بر خلاف بر خورداری از منابع طبیعی فراوون فقط به دلیل از دست دادن نیروی انسانی لایق توان به کار گیری این مواهب رو نداشته حال اینکه ملتهای دیگه با وجود نبود برخورداری از منابع طبیعی فراوون فقط به دلیل بهره مندی از نیروی انسانی معتقد راه پیشرفت پیشرفت رو با سرعت زیادی طی کردن.

تعهد و تعهد می تونه نتیجه های مثبت ومتعددی داشته باشه، کارکنانی که دارای تعهد و پایداری هستن، نظم بیشتری در کار خود دارن، مدت بیشتری در سازمان می مانند و بیشتر کار می‏کنن. مدیران باید تعهد و تعهد کارکنان رو با سازمان حفظ کنن و واسه این باید بتونن با بهره گرفتن از مشارکت کارکنان در اراده کردن وفراهم آوردن سطح قابل قبولی از امنیت شغلی واسه اونا، تعهد و تعهد رو بیشتر کنن.

با در نظر گرفتن چیزی که گفته شد نگارنده عقیده داره که در بخش معرفتی اخلاق گرایی در سازمانا هنوز خلا نظریه پردازی و فعالیت پژوهشی هست.از این رو این تحقیق‏گره تا رابطه اخلاق کاری کارکنان رو با  تعهد سازمانی و استرس شغلی اونا در اداره آموزش و پرورش ناحیه ۱ بندرعباس مورد مطالعه بذاره.. .

اهمیت عملی: این تحقیق به گسترش یافته های تحقیقات قبلی کمک می کنه و دانشی رو به علم موجود اضافه می کنه .

 

 

 

 

۱-۴٫ اهداف پژوهشی

 

هدف کلی :

تعیین رابطه اخلاق کار با استرس شغلی و تعهد سازمانی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس.

هدف‏های فرعی :

  1. تعیین رابطه عامل­های اخلاق کار با مؤلفه­ های تعهد سازمانی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس.
  2. تعیین رابطه مؤلفه­ های اخلاق کار با مؤلفه­ های استرس شغلی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس.
  3. تعیین رابطه مؤلفه­ های استرس شغلی و مؤلفه­ های تعهد سازمانی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس.

۱-۵٫ فرضیه ­های تحقیق

  1. بین اخلاق کار با استرس شغلی و تعهد سازمانی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس رابطه هست.
  2. بین عامل­های اخلاق کار با مؤلفه­ های تعهد سازمانی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس رابطه هست.
  3. بین مؤلفه­ های اخلاق کار با مؤلفه­ های استرس شغلی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس رابطه هست.
  4. بین مؤلفه­ های استرس شغلی و مؤلفه­ های تعهد سازمانی در میان کارکنان آموزش و پرورش ناحیه یه بندرعباس رابطه هست.

 

                                    

۱-۶٫ تعریف واژه‏ها و اصطلاحات

۱-۶-۱٫ تعاریف مفهومی

اخلاق کار:  اخلاق کار به معنی شناخت درست از نادرست در محیط کار و انجام درست و ترک غلطه.(رابینز و استیفین،۲۰۰۵)

تعهد سازمانی: تعهد سازمانی رو احساس هویت و وابستگی فرد به سازمان دونسته ان ،تعهد سازمانی حالتیه که فرد سازمانهای معرف خود رو می دونه و آرزوی باقی موندن در سازمان رو داره. تعهد سازمانی یعنی دلبستگی و علاقه قوی به سازمان و یقین هویت به ان که از نظر مفهومی دست کم به سه عامل می‏تونه وابسته باشه:

  1. پذیرش و باور قوی به اهداف و ارزشای سازمان
  2. تمایل به تلاش زیاد واسه تحقق اهداف سازمان
  3. تمایل شدید به باقی موندن و عضویت در سازمان (رکنی نژاد،۱۳۷۷)

استرس شغلی:  استرس شغلی یه آسیب جسمی یا روانیه که فرد از خود نشون میده و نتیجه ای از اختلاف یا موفقیتای رقابت برانگیزد درشغله. (پاولیک وکی ین لن ،۲۰۰۷)

۱-۶-۲٫ تعاریف عملیاتی

تعهد سازمانی: تعهد سازمانی در تحقیق حاضر یعنی نمره­ای که شرکت کنندگان در تحقیق در جواب به ۲۴ گویه پرسشنامه تعهد سازمانی آلن و مایر (۱۹۹۱) کسب می­ کنن.

استرس شغلی: استرس شغلی در تحقیق حاضر یعنی نمره­ای که شرکت کنندگان در تحقیق در جواب به ۷۰ گویه پرسشنامه توصیف شغلی (JDI) کسب می­ کنن.

اخلاق کار: اخلاق کار در تحقیق حاضر  یعنی نمره­ای که شرکت کنندگان در جواب به ۲۰ گویه پرسشنامه اخلاق کاری پتی کسب می­ کنن.

[۱]- Moorhead

[۳] -Pawlik-kienlen

[۴] – Miller

[۵]- Saks & et al,

[۶] – Yousef

[۷] – Schwepker

[۸] – John & Charles

[۹] – Chy koh & Boo

علمی