مفهوم سلامت در سازمان

میشه معنی سلامت رو که مربوط به موجودات زنده س در مورد سازمانها به کاربرد؟ مایلز عقیده داره که جدا از مشکلاتی که (ارگانیسم پنداری سازمان) ونوع رویایی بودن معنی سلامت کامل به بار میارن ،اتفاق سلامت سازمان از دید معنی پویاییای سازمانا و تحقیق و تلاش جهت بهسازی اونا امتیازات علمی قابل توجه ای داره. (فندرسکی، ۱۳۸۱)

مشکلات

چکیده آرا صاحب نظران رو درباره سلامت و رشد انسانی میشه در تعریفی به این توضیح گردآورد «آدم رو به رشد و سالم پرورده و متعادله که در تمام هستی و ابعاد وجودی خود به صورت خود فرمون عمل می کنه.» وقتی که آدم بتونه در همه ابعاد هستی اونقدر پرورده شه که عنان عقل، عاطفه، اخلاق و جسم خود رو در دست داشته باشه و در برخورد با راه چاره های جورواجور زندگی با تکیه بر تواناییا و علم و تجربه خود بهترین یا مناسب ترین راه چاره رو انتخاب کنه ،اون گاه میشه ایشون رو انسانی سالم و رو به رشد به حساب آورد. آدم سالم وبالنده نیاز به پشتیبانی بقیه نداره و از ضرورت سرپرستی و نگهبانی بقیه هم بی نیازه. اون اونقدر در هستی شکفتگی پیدا کرده که با استقلال عمل، گذر زندگی رو آسون و آسایش بخش می سازه.

بی فکر باید اعلام کرد که آدم رو به رشد در بستر سازمان رو به رشد و پرورده می شه و هم خود به رو به رشد کردن و سالم سازی سازمان کمک میده .سازمان سالم و بالند هم مانند آدم سالم دارای ویژگیایی هم هستش. (طوسی، ۱۳۸۲)

یعنی سازمان هم موجودیه که واسه تأمین هدف و اهدافی ایجاد می شه که مانند هر موجودی دیگه واسه وصول به اهداف مطلوب و حفظ باقی موندن خود باید از سلامت لازم بهره مند بوده و با مشکلات موجود چه در رابطه با محیط و چه در درون سازمان مقابله کنه.  پس همونطور که فرد سالم و مریض داریم ،سازمان و اجتماع سالم و مریض هم داریم. سازمان هم مثل فرد و اجتماع همیشه باید واسه باقی موندن خود با مشکلات موجود چه در رابطه با محیط ،و چه در رابطه با درون سازمان مقابله کنه ،اما لازمه مقابله با مشکلات، شناختن مشکلات و ابعاد جور واجور اون هستش. واسه شناختن مشکلات قبل از هر چیز باید دونست که معنی سلامت سازمانی چیه. (حسینی، ۱۳۵۰)

 

۲-۲ -سلامت سازمانی[۳]

سلامت سازمانی معنی بی نظیریه که به ما اجازه میده تصویر بزرگی از سلامت سازمان داشته باشیم. در سازمانای سالم، کارمندان معتقد و وظیفه شناس و به درد بخور هستن و از روحیه بالایی بهره مند هستن. سازمان سالم جاییه که افراد با علاقه به محل کارشون میان و به کارکردن در این محل افتخار می کنن. واقعا سلامتی سازمان از دید فیزیکی، روانی، امنیتی، تعلق شایسته سالاری و ارزش گذاری به دانایی و تخصص و شخصیت ذی نفعان ، و رشد دادن به قابلیتای اونا و انجام وظایف محول شده از طرف فراسیستمای خود در تاثیر رفتار هر سیستمی اثر زیادی داد. (علاقه بند، ۱۳۷۸)

روحیه

سلامت سازمانی اشاره به دووم و باقی موندن سازمان در محیط خود و سازگاری با اون و ارتقا و گسترش توانایی خود واسه سازگاری بیشتر داره . (مایلز، ۱۹۶۹)

سلامت سازمانی معنی تقریباً تازه ایه که تنها شامل توانایی سازمان واسه انجام وظایف به طور موثر نیس، بلکه شامل توانایی سازمان واسه رشد و بهبود به طور موثره. ناظران در سازمانای سالم کارکنانی معتقد وظیفه شناس با روحیه و کارکرد بالا و کانالای ارتباطی باز و با موفقیت بالا پیدا میکنن و یه سازمان سالم جاییه که افراد میخوان در اونجا بمونن و کار کنن و به اون افتخار کنن و خود آدمایی به درد بخور و موثر هستن .(لایدن و کینگل[۴]، ۲۰۰۰)

سازمان سالم دارای اندامای حسی نیرومنده که وظیفه اونا دریافت اطلاعات زنده از کلیه اجزا نظام و تعامل با اوناس، در تشخیص هدف تواناست ،مدیریت اون در واسه رسیدن به چشم انداز آینده سازمان فعالیت می کنه. سازمان سالم براساس اصل «اولویت محتوا بر شکل» فعالیت
می- کنه. ساختار و سازوکار سازمان متأثر از هدف ما و وظایف اون هستش . از این رو از ساختارهای چند بعدی استفاده می کنه ، یعنی ساختار رسمی هرمی شکل، تیما و ساختارهای افقی، ساختارهای پروژه ای و ساختارهای موقت .(مثلاً ساختار لازم واسه انجام یه تغیر کلی). (بکهارد، ۱۳۸۰)

از دیدگاه کیت دیوس وقتی سازمان سالمه که کارکنان احساس کنن کاری به درد بخور به جای میارن و به احساس رشد و پرورش شخصی دست پیدا میکنن اونا بیشتر کاری شوق انگیز رو که خوشحالی داخلی جفت و جور می آورد دوست دارن و قبول می کنن.

بنیس هم موازین سه گانه زیر رو واسه سلامت سازمانی پیشنهاد می کنه:

۱- سازش پذیری: توانایی حل مسأله و نشون دادن عکس العمل با نرمش کامل به نیازای متغیر و محیط.

۲- حس تشخیص : علم و بصیرت لازم از طرف سازمان واسه تشخیص وجود خودش و هدفایی که باید دنبال کنه و کارایی که باید انجام بده.نپرسشهای مربوط عبارتند از: هدف ما چقدر به وسیله اعضا تشکیل دهنده سازمان درک شده و سهم هریک چقدره؟و اینکه تصور و احساس اعضا تشکیل دهنده سازمان  چقدر با قضاوتهای بقیه درباره سازمان مطابقت داره؟

 

۳- ظرفیت آزمون واقعیت: توانایی کشف، درک دقیق و تفسیر درست صفات و ویژگیای حقیقی محیط مخصوصا اون دسته از خصوصیات محیطی که به انجام وظایف سازمانی مربوطه س. (ادگارشاین[۵]، ۱۹۸۹)

استانلی دیویس[۶] در مورد سلامت سازمانی میگه: در سازمانایی که به واقع سالم هستن، همه مثل کارکنان، مشتریان، سهام داران، رقبا، دولت و مردم کلا می دونن هدف سازمان چیه؟ کارکنان به طور اخص باورهای راهنما (فرهنگ) رو تو ذهن خود دارن و می- تونن خیلی راحت اونا رو در رفتار روزمره خود بکار ببندند.(دیویس[۷]، ۱۳۷۳)

مدیریت در کنارمفهوم سلامت سازمانی مطلب دیگه ایه که توجه به اون مهمه .نقش مدیریت به عنوان عامل اصلی ایجاد و ارتقای سطح سلامت در سازمانه. در سازمانا مدیران وظایفی دارن که واسه انجام اون باید نقشای سازمانی و روابط بین فردی و اهداف سازمان رو به طور روشن بفهمن و در جهت تأمین نیازای کارکنان و ارباب مراجعه تلاش کنن. و سازمان رو قادر به برخورد موفقیت آمیز با نیروهای داخلی و خارجی کرده تا بتونن نیروهای داغون کننده رو هم در جهت هدف اصلی سازمان هدایت کرده و با تأمین اهداف سازمان، سودمندی و ادامه زندگی اون رو تضمین کنن. (علاقه بند، ۱۳۷۸)

مدیریت سازمانی که از سلامت کافی برخورداره، از نوع دسته جمعی و تیمیه. تیم مدیریت در رأس سازمان قرار داره. تیما، مدیریت بخشا، تخصصا و پروژه ها رو رو دوش دارن و در سازمان سالم، شورای ارتباطی (واسه ایجاد رابطه بین تخصصای جور واجور) فعال هستن . تیمای پیشرفته حرفه ایی این سازمانا، در بر گیرنده هر دو طرف یعنی کارشناسان و کاربران خدماته. (بکهارد، ۱۳۸۰)

با در نظر گرفتن مطالب مندرج در مقالات و کتب، محققان راه کارای زیادی جهت ایجاد سلامت نظام سازمانی ارائه کردن. یکی از این راه کارای مدیریت از راه ارزش هاس ، که بلانچارد و اوکانر این جوری میگن: مدیریت از راه ارزشا، سازمانای سنتی و بوروکرانسی و گسیخته رو از سازمانای سالم و پویا و زنده و منظم جدا می سازه و عامل باقی موندن سازمان هاست .  روند مدیریت رو از راه ارزشا سه قدم اساسی داره، قدم اول: شفاف سازی رسالت، هدف و ارزشا، قدم دوم: همگانی کردن رسالت و ارزشا، قدم سوم: هم جهت کردن اقدامات روزمره، با رسالت و ارزشا. (بلانچارد، اوکانر، ۲۰۰۱)

[۲]-Abraham Mazlo

 

[۴] -lyden &kingle

[۵]-Edgarshine

[۶]-Stanly Davis

[۷]-Davis

علمی