هدف اصلی آمریکا از تاسیس سازمان ناسا چه بود

ناسا شش دهه قبل با امضای آیزنهاور رسما بنیان نهاده شد اما دلایل تاسیس این سازمان به اکتشافات علمی ختم نمی شه.

داستان تولد سازمان ناسا در دهه ۵۰ میلادی شامل بخشای مختلفی مثل سایه سنگین حریف، انفجار شرم آور و کمک پنهونی دشمنانیه که تا چند سال قبل با هم می جنگیدن.

سایه سنگین شوروی

شصت سال پیش در ۲۹ جولای ۱۹۵۸ پرزیدنت «دوایت دی آیزنهاور» با امضای «قانون ملی هوانوردی و فضا» راه رو واسه تاسیس این سازمان  صاف کرد.

عامل اصلی تاسیس اداره ملی هوانوردی شوک به وجود اومده به وسیله پرتاب «اسپوتنیک ۱»، اولین فضاپیمای روسی از پایگاه فضایی «بایکونور» قزاقستان در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ بود. پرتاب ماهواره موسوم به «دومین ماه» سوار بر موشکی قاره پیما، نشون دهنده شکست جبهه غرب در برابر حکومت کمونیستی شوروی بود و آمریکاییا به دنبال خارج شدن از این سایه تحقیر بودن.

مشکل یانکیا نه فقط اسپوتنیک بلکه موشک قاره پیمای بالستیک R7 بود که بار حمل ماهواره رو بر دوش داشت. «جرالد سیگل»، رئیس وقت کمیته تخصصی هوافضای سنا در این باره میگه:

اون زمان نگرانی ما بیشتر از ماهواره، موشک حامل اون بود چون کشوری که موشک بالستیکی در این ابعاد رو می سازه، توانایی پرتاب بمب گرمایی هسته ای به آسونی رو هم داره.

نگرانیا وقتی بالاترین درجه گرفت که همزمان با چهلمین سالگرد انقلاب اکتبر روسیه ماهواره قوی تر «اسپوتنیک ۲» با وزنی شش برابر نمونه قبلی به ارتفاع دو برابری پرتاب شد، اونم در حالی که اولین موجود زنده که سگی به نام «لایکا» بود رو به فضا برد.

محل قرار گرفتن لایکا در ماهواره اسپوتنیک ۲

«گلن ویلسون»، یکی دیگه از سناتورهای وقت درباره عظمت این پروژه میگه:

حتی اسپوتنیک ۱ هم از ماهواره ای که ما قصد پرتاب اون به فضا رو داشتیم ۹ برابر سنگین تر بود، به خاطر همین احساس هیجان و بحران زدگی بر ما پیروز شده بود.

این تحقیر وقتی بیشتر شد که اولین تلاش آمریکا واسه جواب به خودنماییای شوروی در ۶ دسامبر ۱۹۵۷، به انفجار راکت Vanguard TV-3 در ایستگاه فضایی «کیپ کاناورال» بین پخش زنده ختم شد.

تشکیل سازمان فضایی جداگونه

موفقیت روسا و برنامه های بلندپروازانه یکی از سناتورها به نام «لیندون جانسون» باعث شد که آیزنهاور به صورت علنی خواهان تشکیل یه آژانس فضایی غیرنظامی شه. جانسون که معاون «جان اف کندی» بود، بعد از ترور اون، در هواپیما قسم ریاست جمهوری رو ادا کرد و شش سال در این سمت موند. ایشون بعدا به مشارکت در ترور کندی متهم شد.

آیلین گالووی

آمریکاییا اونقدر واسه رقابت با شوروی شتاب داشتن که چند هفته پس از پرتاب اسپوتنیک ۲ «آژانس پروژه های تحقیقاتی پیشرفته» ARPA رو در «وزارت دفاع» تاسیس کردن. این سازمان بعدا زیربنای اینترنت و دارپای الان رو تشکیل داد.

با این حال طولی نکشید که مقامات به دست و پا گیر بودن قوانین سازمانای زیر مجموعه وزارت دفاع و به درد نخوری اون فهمیدن. «آیلین گالووی»، مشاور ارشد امنیت ملی وقت که بعدا به «مادربزرگ قانون فضا» معروف شد، در این باره میگه:

فضا امتیازات بسیاری مثل تقویت ارتباطات، هواشناسی و ناوبری رو به همراه داشت که امکان رسیدن به اونا تحت قوانین وزارت دفاع ممکن نبود، به خاطر همین ما ناچار به تاسیس آژانسی غیرنظامی بودیم.

کمک گرفتن از افسران نازی

آمریکا پس از تلاشای فراوون آخرسر در ۳۱ ژانویه ۱۹۵۸ اولین ماهواره خود به نام «اکسپلورر ۱» رو از پایگاه کیپ کاناورال فلوریدا با موفقیت روونه فضا کرد.

موشک حامل این ماهواره به نام Juno I  برخلاف Vanguard TV-3 شرکت مارتین، در آژانس موشک بالستیک ارتش تولید شده بود. طراح این موشک قوی یکی از اعضای قبلی و کلیدی حزب نازی به نام «ورنر فون براون» بود.

فون براون به عنوان یکی از پیشگامان صنعت موشک سازی علاقه به ساخت فضاپیما داشت و بخاطر این به ارتش نازی ملحق شد. موشکای V-2 که در جنگ جهانی دوم انگلیس و فرانسه رو در وحشت فرو برده بودن از نتیجه های ایشون هستش.

آیزنهاور ، رئیس جمهور وقت آمریکا

آمریکاییا پس از جنگ جهانی دوم به جای مجازات تعدادی از افسران بلندپایه نازی اونا رو در پروژه ای پنهونی به نام «گیره کاغذ» به کشور خود منتقل کرده و از علم اونا بهره زیادی بردن.

پس از موفقیت موشک فون براون به سرعت امتیازات علمی حضور در فضا مثل کشف «کمربند تشعشعی ون آلن»، بیشتر از نتیجه های نظامی اون خود رو نشون داد. گالووی میگه:

ما ترجیح دادیم به جای ترس از جنگ از فضای خارج به صورت صلح آمیز بهره ببریم.

جانسون که در اون زمان هنوز به معاونت ریاست جمهوری نرسیده بود سخنرانی آتشینی رو درباره اهمیت اکتشافات فضایی و بودجه ناسا ترتیب داد:

فضا روی جنبه های جور واجور زندگی از جمله کار و کاسبی، آموزش و حتی دولت تاثیر داره. موفقیت یا شکست ملت ما در آینده به اکتشافات فضایی و به کار گیری اون واسه افزایش کیفیت زندگی و جنبه های اجتماعی بستگی داره.

براساس نسخه پایانی قانون تاسیس ناسا که در ۲۹ جولای به وسیله آیزنهاور امضا شد «کمیته مشورت ملی هوانوردی آمریکا» (تاسیس شده در بین جنگ جهانی اول) و تاسیسات اون در اوهایو، ویرجینیا و کالیفرنیا باید طی چند ماه به پایه ای واسه تشکیل ناسا تبدیل می شدن.

تلاش واسه سبقت گرفتن از حریف

این سازمان واسه اثبات قدرت خود برنامه مرکوری رو دستور کار قرار داد که هدف از اون ارسال اولین فضانورد آمریکایی به خارج از مدار زمین بود. طی این برنامه «جون هرشل گلن»، به عنوان اولین آمریکایی با کپسول Friendship 7 به مدار مرکزی و «آلن شپارد» با Freedom 7 به مدار زمین رفت. با این حال در این مورد هم روسا به لطف حضور «یوری گاگارین» در فضا گوی سبقت رو از رقبای غربی ربودند.

رقابت فضایی دو قطب اول جهان هنوز تموم نشده بود و ناسا این بار برنامه آپولو رو واسه سفر به ماه پیش کشید. کپسولای جدید این برنامه بر خلاف مرکوری توانایی حمل سه نفر رو در مسافتی طولانی تر داشتن.

برنامه آپولو ۱۴ سال به طول رسید و بر خلاف موفقیتایی مثل قدم گذاشتن آدم بر ماه (که حتی امروزه هم بعضی در مورد اون دودلی دارن) شکستای کلی ای رو به همراه داشت که از بین میشه به آتیش سوزی سکوی پرتاب آپولو ۱ و مرگ هر سه سرنشین اون و انفجار در آپولو ۱۳ هنگام فرود در ماه اشاره کرد.با این حال این رقابتا باعث نشد که این سازمان خود رو درگیر برنامه های فقط نظامی کنه. اولین خط از قانون ناسا به روشنی تصریح کرده که این سازمان به اکتشافات صلح آمیز در فضا می پردازه. چند دهه بعد از اتفاق تاریخی تاسیس ناسا حتی رقبای فضایی آمریکا هم اونو به عنوان سازمانی با اهداف و اقدامات صلح آمیز قبول دارن.

«جیم برایدنستاین»، مدیر ناسا روز دوشنبه و در جریان جشن شصت سالگی تاسیس این سازمان بر صلح آمیز بودن اون تاکید کرد:

هنگام قدم گذاشتن ما بر کره ماه چه کسائی اول به ما شادباش گفتن؟ شورویا. حتی امروز هم فضانوردان آمریکایی و روسی در ایستگاه بین المللی با هم همکاری می کنن.

البته انگار امروزه روسا خیلی با نظر برایدنستاین موافق نیستن چون که براساس یه نظرسنجی جدید نصف اونا فرود فضانوردان آمریکایی بر کره ماه رو باور ندارن.

با در نظر گرفتن محدود بودن سفرها و اکتشافات فضایی قرن بیستم به کشورهایی کم، خیلی از اکتشافات و نتیجه های مدرن اخترشناسی مدیون تلاشای متخصصین سازمان ناسا هستش.

در سالای گذشته اما کمپانیای خصوصی و دولتی مثل اسپیس اکس و سازمانای فضایی چین و هند پروژه های برجسته ای رو واسه گسترش سفرها و تحقیقات فضایی در دستور کار قرار دادن، تا جایی که انتظار میره اسپیس اکس در سالای آینده اولین مسافران رو روونه مریخ کنه.