پایان نامه درباره حمل و نقل، بهداشت و سلامت، اعتماد متقابل، اوقات فراغت

می‌بایست منظور گردد. از آن طریق است که تصویری جامع از شرایط زندگی افراد جامعه میتوان به دست آورد و بر آن اساس است که سیاستگذاران میتوانند برای اقشار مختلف جامعه به برنامه‌ریزی بپردازند. کیفیت زندگی مفهومی است چند‌وجهی و پیچیده. ولی در عین حال قابل تعریف و قابل سنجش. با رهیافتی میان رشته‌ای میتوان آن را تعریف کرد و برای آن مدل مفهومی ساخت و براساس آن مدل آن را سنجید. حتی میتوان خیلی ساده به سراغ مردم رفت و از آنها پرسید درباره زندگی چه احساسی دارند و آیا از زندگی لذت میبرند یا نه. کیفیت زندگی بیش از هر چیز امری است نسبی و برای تعریف و سنجش آن معیار مطلق و جامع و جهان شمولی وجود ندارد که در همه جا مصداق داشته باشد؛ مفهومی است که به شدت متأثر از زمان و مکان است. عوامل مؤثر بر آن، بسته به دوره زمانی و مکان جغرافیایی و شرایط فرهنگی تغییر میکنند. مؤلفه‌های کیفیت زندگی براساس ارزش‌های فردی و اجتماعی و ملی تعریف میشوند. شکی نیست که واقعیت‌ها و شرایط عینی جامعه و وضعیت مادی زندگی فرد نیز در آن نقشی تعیین کننده دارند. اما، باید توجه داشت که انسان موجودی است که براساس تصویر ذهنی خود از واقعیت نه خود واقعیت زندگی میکند و رفتارش متأثر از برداشت‌های ذهنی و درکی است که از واقعیت دارد و این برداشت‌ها و ادراکات، الزاماً با واقعیت انطباق ندارند. افزون بر آن، تصویر ذهنی و برداشت هر فرد درباره واقعیتی معین با دیگری تفاوت دارد. بر این اساس میتوان گفت که: برداشت ما از شرایط عینی و واقعیت‌های زندگی است که احساس مان را درباره زندگی و کیفیت زندگی شکل میدهد. پس این شخص است که باید احساس کند کیفیت زندگی‌اش مطلوب است یا نه. برداشت افراد در این باره با یکدیگر یکسان نیست. بر این اساس شاید بتوان نتیجه گرفت که میان ارزیابی جوانان از واقعیت‌های زندگی و مطلوبیت کیفیت زندگی و از آن مهم‌تر معیارهایی که برای ارزیابی زندگی خود دارند، با آن‌چه پدران و مادران و حاکمان و مسئولان جامعه دارند، تفاوت وجود دارد و این شکاف، مدام رو به گسترش بوده و عمیق‌تر خواهد شد. اما، واقعیت مهم‌تر آن است که روان شناسان، دانشمندان مغز و اعصاب و پژوهشگران علوم شناختی به ما میگویند که برداشت‌ها و تصاویر ذهنی و به معنایی دقیق‌تر، مدل‌های ذهنی را میتوان تغییر داد.
مدیریت کیفیت زندگی یعنی تغییر شرایط عینی زندگی در جهت مطلوب، که وظیفه اصلی حکومت و دولت است. تغییر مدل‌های ذهنی، و برداشت فرد درباره واقعیت، که در اختیار فرد است. ولی اگر فرد و کیفیت زندگی او در محاسبات حکومت جایی نداشته باشد چه خواهد شد؟ کوشش مستمر فرد در راه تغییر مدل‌های ذهنی در شرایطی مؤثر است و توصیه میشود که شرایط واقعی زندگی یا نامطلوب نباشد و یا حکومت و دولت، دغدغه آن را داشته باشد که وضع را بهبود بخشد. شاید آشنایی و حساس شدن به مفهوم کیفیت زندگی، به دولت‌ها و حکومت‌ها کمک کند در راه مطلوب کردن شرایط عینی زندگی و واقعیت‌ها گام بردارند و به فرد نیز امکان دهند در قلمرو نفوذ خویش، مدیریت کیفیت زندگی خویش را در دست گیرد. به هر حال کیفیت زندگی پارادایمی است که با مفاهیم اقتصاد نوین و توسعه پایدار سازگاری معنایی داشته و هم اکنون مورد توجه بسیاری از کشورها قرار دارد. در واقع، به عنوان گفتمانی جهانی، واکنشی است طبیعی در برابر آثار و پی آمدهای ناگوار حکمرانی بد و بی‌خردی رهبران جوامع در مدیریت کلان توسعه سیاسی- اجتماعی- اقتصادی(خوارزمی، 1387).
متغیرهای عینی متغیرهایی هستند قابل سنجش و مربوط به محیط و شرایط زندگی که خود به دو بعد فردی و اجتماعی قابل دسته‌بندی هستند.
مهم‌ترین متغیرهای عینی عبارتند از:
متغیرهای عینی
الف- بعد فردی
این بعد شامل متغیرهایی است که رابطه فرد را با شرایط خاص زندگی فرد، از جمله امکانات لازم برای برخورداری از یک زندگی سالم و راحت تعریف میکنند. مهم‌ترین این شرایط به شرح زیراند:
( رفاه مادی: داشتن شغل و درآمد مناسب
( تغذیه مناسب: پژوهش‌ها نشان میدهد که میان تغذیه نامناسب سال‌های اول زندگی، به ویژه تا 2 سالگی و تحریکاتی که در این سن مغز دریافت میکند، با رشد ذهنی و از آن مهم‌تر کسب مهارت‌های اساسی، به ویژه مهارت دست و پنجه نرم کردن با مشکلات زندگی رابطه‌ای قوی وجود دارد. میگویند کمبود چنین مهارت‌هایی بیش از سیگار و کلسترول باعث مرگ ناشی از سکته قلبی و سکته مغزی شده است. به نظر این پژوهشگران فراهم آوردن شرایط برای تغذیه مناسب نوزادان و کودکان مهم‌ترین وظیفه دولت است. زیرا اینان سرمایه‌های انسانی آینده، در جوامعی هستند که در آن مسایل بیش از پیش پیچیده و تکنولوژیک میشوند و بدون مهارت‌های لازم، فرد نمیتواند زندگی خود را اداره کند.
( مسکن مناسب و راحت: در مطالعه کیفیت زندگی، تا جایی که به مسکن مربوط میگردد، نگرانی‌های مربوط به شرایط زندگی اقشار فقیر حاشیه نشین، اماکن مسکونی زاغه گونه، بحران‌ها و مسائل ناشی از این قبیل و… وجود دارد. با ارزیابی‌های کیفیت زندگی تا حد زیادی مشکلات و مسائل جاری را میتوان شناسایی و از بحران‌های بالقوهی آتی نیز پیشگیری به عمل آورد. در حالی که امروزه ساختمان‌های مرتفع و آسمان‌خراش‌های بزرگ در کشورها و مناطق صنعتی چون ژاپن، آمریکا، شانگهای و… به عنوان نگرانی بسیاری از منتقدین کیفیت زندگی مطرح اند؛ یعنی شرایطی که فضای طبیعی، مناسبات اجتماعی ساکنین و… را تحت تأثیر قرار داده اند، زا
غه نشینی در بمبئی، داکا و بسیاری از نقاط دیگر، نیز خود بحران کیفیت زندگی را در آن نقاط به وجود آورده است، که خود در موارد زیادی به مشکلات ایدز ، اعتیاد، فحشاء و… منجر گردیده است.
( زندگی در محیطی سالم: محیطی برای زندگی سالم است که شرایط زیر را داشته باشد:
( هوای سالم، آب سالم، زیبایی، دسترسی به طبیعت
( وجود امنیت فیزیکی: نبود جرم و جنایت و خشونت و کنترل آن با قوانین مناسب و تضمین اجرای این قوانین از طریق نظام قضایی و انتظامی سالم و کارآمد
( دسترسی به خدمات با کیفیت، آموزش و بهداشت و درمان و خدمات عمومی از جمله حمل و نقل عمومی و تلفن و آب و برق و خدمات فرهنگی و امکانات تفریحی و به تازگی دسترسی به اینترنت پر سرعت و وسایل ارتباطی مدرن دسترسی به امکانات ورزشی
ب- بعد اجتماعی: انسان ذاتاً موجودی است اجتماعی. و زندگیش در رابطه با دیگرانی معنا می‌یابد که در سطوح مختلف با او در ارتباطند. بعد اجتماعی شامل شرایطی است که رابطه فرد را با دیگران در خانواده و در سازمان‌هایی که در آن کار میکند و یا عضویت دارد و در جامعه در رابطه با حکومت دولت تعریف میکند. مهم‌ترین این متغیرها عبارتند از:
( زندگی خانوادگی سالم و راحت: به نظر میرسد در دریای توفان خیز عصر حاضر، خانواده بهترین لنگرگاهی باشد که تا به امروز بشر اختراع کرده است. کمک به افراد در کسب مهارت‌های لازم برای مدیریت پیچیده مسایل به شدت غامض شونده خانواده‌های امروزین، وظیفه راهبردی دولت است.
( زندگی سازمانی سالم و پربار: به معنای کار در سازمانی که تعادل میان کار زندگی را بر هم نزند. ما بهترین و پربارترین ساعات روزمان (به طور معمول از 8 یا 9 صبح تا 4 یا 5 بعدازظهر) و بهترین سال‌های عمرمان (به طور معمول از 23-25 سالگی تا 53-55 سالگی) را در اختیار سازمان‌هایی قرار میدهیم که در آن کار میکنیم. یعنی با ارزش‌ترین بخش عمرمان. پرسش مهم این است که سازمان‌ها با آن چه میکنند؟
( جامعه محلی و کیفیت روابطی که در آن جریان دارد. رابطه با همسایگان، با اهل محل و کسب و کارهایی که از آنها خرید میکنیم و…
( دوستان و آشنایان و میزان صمیمیت و اعتماد متقابل بین فرد و آنانی که سرمایه اجتماعی فرد را تشکیل میدهند.
( امنیت سیاسی: تأمین آزادی‌ها و حقوق اساسی فرد، از جمله آزادی بیان و برخورداری از حقوقی چون حق توسعه و پیشرفت، حق ارتباط، حق اطلاع، حق انتخاب غذا و لباس و حق شاد زیستن و…
( امنیت اقتصادی و اجتماعی
( فضای عمومی کشوری که هویت ملی فرد به آن تعلق دارد و جایگاه و اعتبار آن کشور در جامعه بین‌الملل و جامعه جهانی: زندگی در جامعه ای امن، باثبات، دارای آینده ای مطمئن و نویدبخش و دارای نظام حکومتی که دغدغه اش بهبود مستمر کیفیت زندگی مردم باشد. اما همان گونه که گفته شد، انسان با تصوراتش درباره واقعیت و برداشت‌ها و ذهنیت‌هایی که درباره واقعیت دارد، زندگی میکند(خوارزمی، 1387).
( مطالعات مربوط به محیط زیست مسائل محیطی به طور عام در طرح‌های اندازه‌گیری کیفیت زندگی مورد مطالعه قرار میگیرند. این قبیل مطالعات به ویژه در نقاطی که امکانات زیربنایی و اساسی عموماً ناکافی یا کمیاب است، بیشتر صورت میگیرد. مثلاً، مطالعات مربوط به در دسترس بودن یا فراهم بودن آب شهری، برق، سطح فقر، میزان شهرنشینی، میزان حاشیه‌نشینی و کیفیت عمومی محیط زیست از جمله موضوعاتی است که در دستور کار مطالعه اندازه‌گیری سطح زندگی قرار میگیرد؛ یعنی پدیده‌ای که برای بسیاری از ملل جهان سوم نیز بسیار نگران کننده است این گونه پژوهش ها همچنین به بررسی و اثرات صنعتی شدن به ویژه تأثیر مخرب تولیدات صنعتی بر کیفیت زندگی و سلامت انسانی میپردازد. همین طور، این قبیل مطالعات آثار چگونگی ضایعات تولید شده توسط خانوار بر شرایط محیط زیست و سلامت جامعه را مورد بررسی قرار میدهند چگونگی بهره برداری از فضاهای مختلف، خدمات و امکانات زیربنایی نیز، زمینه‌های با اهمیتی هستند که پژوهشگران کیفیت زندگی روی آنها مطالعه می‌کنند. از سوی دیگر، جهت ایجاد محیط طبیعی، ارتقاء هر چه بیشتر بهداشت و سلامت روانی، مطالعهی مربوط به گذران اوقات فراغت، تسهیلات تفریحی در اختیار، و اثرات آنها بر کیفیت زندگی از جمله موضوعاتی است که در دستور کار پژوهشگران اجتماعی و جامعه‌شناسان قرار دارد با انجام این گونه مطالعات و اندازه‌گیری، کیفیت زندگی، سلامت و ارتقاء فرهنگی را هر چه بیشتر در جامعه میتوان تأمین نمود.
( مطالعات مربوط به حمل و نقل: مطالعه و ارزیابی کم وکیف حمل و نقل شهری خود به عنوان بخش عمده‌ای از اندازه‌گیری کیفیت زندگی مطرح است. بررسی و برنامه‌ریزی خدمات حمل و نقل خود پتانسیل و ظرفیت بهبود محیط زیست شهری را از طریق کاهش فشار بر این نقاط، کاهش آلودگی‌های صوتی، بهبود کیفیت هوا، ایجاد فضای سبز بهتر و در صورت ایجاد شبکه‌های حمل و نقل زیرزمینی، تراکم حمل و نقل شهری را در حد وسیعی کاهش میدهد. به طور کلی، بهره‌برداری بیشتر از شبکه های حمل و نقل زیرزمینی، کیفیت زندگی را هر چه بیشتر بهبود میبخشد در حالی که مسائل ناشی از سیاستگذاری‌های حمل و نقل چون تراکم کیفیت، میزان بالای آلودگی و هزینه‌های بالای حمل و نقل بر کیفیت زندگی در نقاط شهری تأثیر میگذارد، سیاست‌های حمل و نقل شهری خود در حقیقت میتواند از طریق مسائل مربوط به کیفیت زندگی شکل گیرد در هر حال، کیفیت زندگی و نظام حمل و نقل به ویژه در نقاط شهری اثراتی متقابل بر یکدیگر دارند
.
( مسائل مربوط به سالمندان، زنان و کودکان: از آنجا که نحوهی عملکرد و توان جمعیت سالمند دائم روبه تغییر است و آنها در سنین سالمندی یا روبه سالمندی کمتر میتوانند بدون کمک دیگران زندگی کنند، تأثیر محیط بر زندگی این قبیل افراد میبایست مورد مطالعه قرار گیرد. بررسی موانع فیزیکی که از تحرک آنها جلوگیری مینماید، نیازهای آنها، نحوه رسیدگی به آنها و… ، جایگاه مهمی در مطالعات کیفیت زندگی دارد. این گروه سنی از جمعیت در جوامع کمتر توسعه یافته در شرایط حداقل، تا جایی که به کیفیت زندگی مربوط میگردد، مورد مطالعه قرار میگیرد. در حالی که این جمعیت در جوامع توسعه یافته سهم قابل توجهی از مطالعات مربوط به کیفیت زندگی را به خود اختصاص میدهد. موقعیت زنان در جامعه و نقش آنها در تصمیم‌گیری‌ها، در بسیاری از جوامع نشان دهندهی کیفیت زندگی آنها در آن جوامع است، و آن خود توجه بسیاری از پژوهشگران مربوط به کیفیت زندگی را به خود جلب کرده است به عبارت دیگر، افزایش بیشتر در میزان مشارکت اقتصادی- اجتماعی زنان خود بیانگر بهبود در موقعیت آنها، و در نتیجه بهبود

دیدگاهتان را بنویسید