پایان نامه : سوء مصرف مواد-فایل تمام متن

دانلود پایان نامه

زیر مؤلفه‌های ارزش ها در خانواده های معمولی بیشتر است.
کلیدواژه ها: ارزش‌ها، خانواده های دارای عضو معتاد و خانواده های معمولی

فصل اول
طرح تحقیق

1-1- مقدمه
در خلال چند دهه‌‌ی گذشته، روان‌شناسان، تحت تأثیر مطالعات انسان‌شناختی کلاکهون (1976)، رغبت‌های رو به افزایشی را برای تحلیل تعیین‏کننده‏های فرهنگی‏ رفتار، از خود نشان داده ‏اند. با گشوده شدن این دریچه‏ برای مطالعه‌ی انسان، پژوهش‌گران برای پاسخ‌گویی‏ به مجموعه‌ی مسایلی که در پیش رو داشته‏اند، به مطالعه‌ی ارزش‌ها به منزله‌‌ی اصلی‏ترین شاخص‌های فرهنگ روی‏ آورده‏اند. ارزش‌های انسانی به عنوان تجسم‌های شناختی از هدف‌های‏ خواستنی و انتزاعی، فراموقعیتی و با رفتار ناوابسته‏اند، درجه‏ اهمیت آن‌ها به منزله‌‌ی اصول راهنما در زندگی افراد و گروه‌ها متفاوت‌اند، بر این اساس، افراد آن‌ها را به گونه‌‌ی سلسله مراتبی رتبه‏بندی می‏کنند‌ (دلخموش، 1386).
ارزش‏ها از جمله مفاهیمی‏اند که از دیرباز ذهن بشر را به خود مشغول داشته‏اند. اگر چه ابتدا فیلسوفان به آن پرداخته‏اند، اما به‌تدریج با توجه به اهمیت‏شان، در بخش‏های مختلف معرفت بشری مطرح شده‏اند و امروزه علوم متعددی خود را نیازمند به شناخت آن‌ها می‏دانند و از دیدگاه‏های گوناگون به آن‌ها می‏پردازند. شاید علت این باشد که ارزش‏ها در واقع مفهومی‏اند که زندگی آدمی از آن‌ها معنی می‏گیرد و آن‌ها راهنماهای مؤثری برای هدایت انسان‏ها می باشند. در حقیقت در پشت همه انواع رفتارها و گرایش‌های جمعی، همه‏ سازمان‌ها، الگوها، نشانه‏های اجتماعی، نقش‏ها و رمزها، دنیایی از تصورات و ارزش‏های جمعی قرار دارد و فقط پس از فهم این ارزش‏هاست که قادر به توجیه رفتارها خواهند بود. با توجه به اهمیت ارزش‏ها در جهان امروز شناخت آن‌ها از مسائل اصلی عصر حاضر است (سفیری و شریفی، 1384).
بدون شک خانواده، مهم‌ترین و بنیادی ترین نقش را در شکل گیری ارزش‌ها، افکار، عقاید، نگرش ها، رفتار، شخصیت و نحوه ی زندگی و عملکرد هر فرد دارد. اولین و مهم‌ترین آموزش‌هایی که به هر یک از افراد بشر در طول تاریخ داده شده است در درون خانواده شکل گرفته است. پدر و مادر به عنوان اولین آموزگاران بشریت، منش ها و اخلاق را به کودک آموخته اند و شخصیت او را تا حد زیادی شکل داده اند. افرادی که در کودکی از مهر و محبت خانواده برخوردار بوده اند، تحت حمایت خانواده توانسته اند به یک جهان‌بینی دقیق و صحیح دست یابند و مراحل پیشرفت را طی کرده، باعث ترقی جامعه‌ی خویش شوند و بالعکس افرادی که از این نعمت محروم بوده‌اند با معضلات و مشکلات فراوانی روبه رو شده‌اند (حسینی زاده مهدوی، 1385).
اعتیاد یکی از مشکل های اساسی جامعه است؛ مشکلی که میلیونها زندگی را ویران و سرمایه های کلان ملی را صرف هزینه ی مبارزه، درمان و صدمات ناشی از آن می کند(عاشوری،ملا زاده و محمدی،1387) در واقع، سوء مصرف مواد و اعتیاد به مواد مخدر یکی از بالایای بزرگی است که بشر امروز در همه جای جهان با آن دست به گریبان است ( ممتازی،1381). با نگاهی واقع بینانه به مواد مخدر و سوء مصرف آن به راحتی در میابیم که سوء مصرف مواد افیونی از قرن ها پیش وجود داشته است و اکنون تقریباً کشوری وجود ندارد که از گسترش سوء مصرف مواد افیونی به عنوان عادتی غیر اجتماعی و نامقبول تلقی شده است،اما با وجود این عدم مقبولیت طبقات مختلف اجتماع با این مساله به صورت جدی درگیر می باشد (چیریلو،برینی،کامبیاز و مازا، ترجمه پیرمرادی،1378) در موقع اعتیاد ابتلای اسارت آمیز فرد به یک ماده یا داروی مخدر است، به گونه ای که او را از نظر جسمی و روانی به خود وابسته ساخته و کلیه رفتار فردی و اجتماعی او را تحت الشعاع قرار می دهد( سادوک و سادوک،2003 به نقل از خدائی،1384).
اعتیاد تا کنون از جنبه های مختلفی مورد مطالعه قرار گرفته است. یکی از مفاهیمی که برای تجزیه و تحلیل اعتیاد باید به آن توجه داشت، نهادها و شبکه های روابط متقابل است. به عبارتی، مهمترین نهاد در تجزیه و تحلیل پدیده ی اعتیاد(خانواده) است؛ زیرا شرایط و اوضاع خانوادگی می تواند زمینه ساز گرایش به اعتیاد باشد ( آقا بخشی 1379)
1-2- بیان مساله
ارزش‌ها اصول و اخلاقیاتی‏ هستند که در وجود هر شخص جای‏ می‏گیرند و حتی زمانی که کسی توجهی بدان‏ها ندارد، راهنمای اعمال و انتخاب‏های او قرار می‏گیرند. بنابراین، ارزش‌ها در تضمین رفتار سازگار افراد با محیط، بسیار قدرتمندتر از رویه‏ها، قواعد، قوانین و مقررات‏اند. ارزش‌ها، همیشه وجود دارند تا انسان‏ها برمبنای آن‌ها به موقعیت‏ها واکنش نشان دهند، مگر این‏که دست‌خوش تغییر شوند. اساسی‏ترین واحد ایجاد ارزش‌ها خانواده است. ترکیب اعضای خانواده شامل زن و شوهر و فرزندان است و یک واحد نسبتاً مستقل را به وجود می‏آورند. بر اساس هریک از ترکیب‏ها، ارزش‌ها تحت تأثیر قرار می‏گیرند. ارزش‌های‏ ایجاد شده در افراد جزیی از شخصیت آن‌ها می‏گردد و از آن‏جا که شکل‏گیری شخصیت در سال‏های اولیه‌‌ی زندگی سریع است، توجه به عملکردهای خانواده و مدرسه در زمینه‏های تربیتی‏ کودک و نوجوان از اهمیت بالایی برخوردار است. ارزش‌ها از بطن ایدئولوژی و جهان‏بینی افراد نشأت می‏گیرند و با واقعیت‏های‏ محیطی درهم می‏آمیزند و به صورت ضوابط و و معیارهای اساسی، روند حرکت خانواده، مدرسه و جامعه را مشخص می‏سازند. ارتباط خانواده با ارزش‌ها ارتباطی دو سویه است. خانواده که‏ مؤثرترین نهاد تربیت فرزندان است، در ایجاد و تقویت ارزش‌ها در آنان نیز اساسی‏ترین نقش را ایفا می‏کند و هنگامی که ارزش‌ها به مرور زمان در وجود کودکان و نوجوانان نهادینه شدند، جهت و چگونگی حرکت آن‌ها را به سوی آینده معین می‏سازند (نصیری، 1386).
روکیچ(1968)، سه نوع اعتقاد را از هم متمایز کرده است که عبارت‌اند از: اعتقادات‏ تشریحی یا وجودی که می‏توانند درست یا نادرست باشند؛ اعتقادات ارزیابانه که توسط آن‌ها درباره‏ی خوب یا بد بودن چیزی قضاوت‏ می‏شود؛ اعتقادات تجویزی یا منع‏کننده که‏ توسط آن‏ها، وسیله یا هدف عملی مطلوب یا نامطلوب ارزیابی می‏شود. ارزش، اعتقاد از نوع سوم است؛ یعنی اعتقاد تجویزی یا منع‏کننده است. روکیچ معتقد است: «ارزش، اعتقادی است که براساس‏ آن، انسان به سبب ارجح دانستن چیزی به‏ کاری مبادرت می‏ورزد» (امیری، 1385).
شوارتز (2006)، بر اساس نظریه راکیچ، نظریه خود را درباره‌ی ارزش ها مطرح می کند و بیان می کند که ارزش ها، اهداف فراموقعیتی هستند که به منزله اصول راهنما در خدمت زندگی فرد یا گروه قرار داشته و اهمیتی متفاوت دارند. در همین زمینه شوارتز 10 نمونه ارزش را تعریف و به بررسی آن ها پرداخته است که این ارزش ها عبارتند از 1- قدرت، 2- دستاوردها، 3- جهان گرایی، 4- همنوایی، 5- سنتی، 6- لذت‌گرایی، 7- تحریک کننده، 8- خیرخواهانه، 9- خودرهبری و 10- امنیتی (سهامی، 1387).
محیط خانواده، نحوه‌‌ی تعامل پدر و مادر و فرزندان با یکدیگر، انتخاب محصولات فرهنگی که خانواده از آن‌ها استفاده‏ می‏کند، مثل فیلم، مجله، پوستر و غیره، طبقه‌‌ی اجتماعی‏ خانواده، علاقه‌‌ی اعضای خانواده به دستاوردهای فرهنگی‏ گذشتگان، همانندسازی کودکان با والدین، به عنوان الگوی‏ رفتاری و تصوری که والدین از فرزندانشان در ذهن دارند و بیان‌گر ایده‏آل ذهنی آنان است، همگی در انتقال ارزش‌های‏ فرهنگی و هنجارهای اجتماعی به کودکان، به عنوان‏ شهروندان آینده، مؤثر است. برای این‏که والدین در انتقال‏ ارزش‌های فرهنگی و هنجارهای اجتماعی موفق شوند باید انسان کامل جامعه را که ریشه در منابع غنی فرهنگی چون‏ مذهب و ادبیات دارد، به جوانان بشناسانند و خود نیز به‏ ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی پای‏بند باشند (صناعی، 1389).

خانواده، خود به مثابه‌‌ی پایه واساس ساخت اجتماعی جامعه است، به گونه‏ای که‏ سلامت جامعه همواره در گرو سلامت خانواده‏هاست؛ لیکن طّی این دو دهه، نهاد خانواده‏ خود در تقابل با نهادهای دیگر جامعه نظیر نهاد اقتصادی به شدت آسیب‏پذیر شده و زمینه‏های پیدایش کج رفتاری‌ها و گسترش اعتیاد را تسهیل بخشیده است. نتایج بررسی مشترک‏ دفتر کنترل مواد مخدر سازمان ملل و سازمان بهزیستی کشور بین سال‌های 78-77 حاکی است‏ که 4/93 درصد از معتادان ایرانی افرادی متأهل‏اند یا با والدین زندگی می کنند که به نوعی‏ می‌توانند بر‌روی سایر اعضای خانواده نیز تأثیر منفی برجا گذارند. اندکی دقّت در این ارقام‏ به روشنی نشان می‏دهد که بسیاری از آنان نقش پدر خانواده را ایفا می‌کنند که در الگوبرداری فرزندان، مسئله اعتیاد باز تولید می‏شود‌ (آقابخشی، 1382).
یک خانواده‌ی به‌هنجار، خانواده‌ای است با ساختاری منسجم که در جهت رشد و رفاه اعضای خود عمل می‌کند و می تواند به طور پویا با عوامل نوبه‌نوشونده‌ی محیطی، تعامل برقرار کند و با آن‌ها سازگار شود، بی آن که در این میان دچار اغتشاش گردد و افراد خانواده در این فرایند از خود علائم مرضی بروز دهند (موسوی، 1382). ارزش‌های خانواده سالم در کسب هدف‌ها، سودمند است و برعکس، خانواده‌ی ناسالم از ارزش‌های خانوادگی ناسودمند استفاده می کند و تعاملات آن‌ها همراه با تنش و رفتارهای مرضی است (موسوی، 1382).
با مصرف ماده مخدر انواع ارزش های منفی و ناهنجاری های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، خانوادگی، فرهنگی و … واقع می‌شود. تحقیقات نشان می دهند که زنان معتاد پابه‌پای مردان در رفتارهای بزه کارانه و جنایت‌کارانه شرکت دارند. شایع‌ترین نوع بزه‌کاری در زنان جرائم مالی نظیر سرقت از منزل و مغازه ها، حمل و توزیع مواد مخدر و روسپی‌گری است. از طرفی استفاده از روش های نادرست مصرف مواد مخدر سرنگ‌های آلوده، وجود برخی فرهنگ‌ها و باورها و عادت های غلط در معتادان عامل اصلی شیوع و بروز امراض مسری هم‌چون ایدز، سل، هپاتیت و … است که نه تنها خود معتادین، بلکه سلامت کل جامعه را نیز مورد تهدید جدی قرار می دهد (جمشیدی منش سلیمانی فر و حسینی، 1383). هم‌چنین بر اساس مطالعات انجام شده، ارتباط جنسی نامشروع، در میان حدود نیمی از معتادان و ارتباط با هم‌جنس در میان حدود 30 درصد معتادان گزارش شده است که اغلب از سنین 17 تا 20 سالگی این ارتباط را شروع کرده بودند (رزاقی رحیمی موقر، حسینی و مدنی، 1379).

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

در این پژوهش قصد بر این است که محقق با توجه به نظام ارزشی شوارتز بداند چه تفاوتی بین ارزش‌ها در خانواده‌های دارای عضو معتاد و خانواده‌های معمولی وجود دارد؟
1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
فرهنگ، شناسنامه و هویت افراد یک جامعه است. به وسیله‌ی فرهنگ است که انسان‏ها احساس هویت و تعلق خاطر به‏ جامعه و شهری که در آن زندگی می کنند، به دست می‏آورند. الیوت، فرهنگ را نوعی خاص از قواعد زیستن و شیوه‏ای‏ خاص از زندگی، که به زندگی ارزش زیستن می‏دهد می‏داند. با توجه به این‏که فرهنگ ذاتی انسان نیست و انسان اساساً با فرهنگ زاده نمی‏شود و در بدو تولد جز یک سلسله توانایی‏ها و استعدادهای بالقوه چیزی ندارد، بنابراین لازم است که‏ ارزش‌های اجتماعی به نسل جدید انتقال داده شود، چون‏ ممکن است بر اثر غفلت از میان برود. بدین ترتیب، نقش‏ خانواده در نهادینه کردن ارزش‌های فرهنگی و هنجارهای‏ اجتماعی، به عنوان یکی از مؤلفه‏های شهروندی، این است که‏ به انتقال ارزش‌های فرهنگی و هنجارهای اجتماعی می‏پردازد (صناعی، 1389).
در واکاوی تعالیم انبیای الهی اهتمام به احیاء و توسعه و درونی شدن ارزش‌های الهی و انسانی و تلاش در جهت محو ضد ارزش‌ها قابل مشاهده است. اولیاء دین همواره سعی نموده‌اند تا با تفسیر و تبیین ارزش‌ها، بذر آن را در درون جان انسان شکوفا سازند. علاوه بر جامعه‌شناسان دانشمندان مسئله‌ی ارزش را در علوم مختلف و از جهات متفاوت بررسی کرده‌اند، افزون بر معرفت‌شناسان و فیلسوفان اخلاق، که به طور گسترده به این بحث پرداخته‌اند، عالمان علوم اجتماعی و انسانی از قبیل جامعه‌شناسان اقتصاددانان، حقوق‌دانان و اندیشمندان علوم سیاسی نیز هر کدام از منظر خاص خود، در این مسئله کاوش کرده‌اند (قاضی زاده و حسینی، 1389).
انسان برای زندگی در اجتماع نیاز به معرفت در خصوص‌ مسئولیت‌پذیری، احترام به حقوق دیگران، همکاری، صداقت، شجاعت، عدالت و. . . دارد. پس نیاز است که اطلاعاتی در این‌ زمینه داشته باشد. اسلام انسان را ذاتاً موجودی‌ پاک و منزه از اندیشه‌های گناه‌آلود می‌داند. برمبنای آیات شریف‌ قرآنی هرکسی مسئولیت اعمال خویش را بر عهده دارد. پذیرش و عمل به قوانین الهی، نیروهای به ودیعه‌ گذاشته شده‌ی درونی انسان را شکوفا کرده و ظرفیت روانی فرد را گسترس می‌دهد. لذا شناخت ارزش‌های اخلاقی و تعلیم آن برای تمامی خانواده‌ها ضروری است. تا از این طریق‌ بتوانند فرزندانشان را در همه‌ی شئون فردی و اجتماعی یعنی تمام‌ مراحل زندگی به سوی معرفت سوق دهند (قنبری، 1389).
با ایجاد احساس محبت و با کوشش در افزایش درجه‌”اعتماد به نفس جوان و ارتقا ارزش‌های‌ فردی‌” او می‌توان در جوان در برابر فشار گروه همگن در رابطه‌ با “تجربه‌” مواد مخدر ایجاد مقاومت نمود. هر چند ذکر این نکته ضروری‌ است که علی‌رغم کوشش والدین‌ فشار گروه همگن می تواند نفوذ و تاثیر بسزائی در کودک داشته‌ باشد. زیرا بیشتر معتادان جوان‌ اطلاعات مربوط به مواد مخدر و “تجربه جدید” را از طریق‌ دوستان خود کسب می کنند و به وسیله آن‌ها معتاد می شوند. از این رو نقش والدین در خنثی‌ ساختن این فشار و نفوذ، اهمیت‌ زیادی برخوردار است (کیا و حسین پور، 1386).
معضل اعتیاد به مواد مخدر، امروزه به عنوان یکی از مهم‌ترین معضلات و مشکلات‌ اجتماعی در ایران مطرح است، مشکلی که خود عامل مشکلات اجتماعی بسیار دیگری‌ است و متأسفانه علی رغم تمامی هزینه‌هایی که طی سال‌های گذشته در زمینه مواد مخدر صرف شده توفیق مطلوبی حاصل نگردیده است و ابعاد مشکل هر روز پیچیده‌تر شده است (کیا و حسین پور، 1386).
همان‌طور که ذکر شد یکی از مشکلات حاد جامعه‌ی ایران، مسئله‌ی اعتیاد است. هدف اصلی خانواده به عنوان نخستین محیط برای اجتماعی کردن کودکان، کوشش‌های پیش‌گیرانه است (موسوی، 1382). بعضی از افراد که به مصرف مواد مخدر روی می آورند، تصورشان این است که اعتیاد آن ها یک مسأله شخصی است و تأثیری روی دیگران نمی‌گذارد، اما مشاهده خانواده‌های نابسامان دارای عضو معتاد در جامعه و مطالعات پیشین نشان داده است که اعتیاد یک عضو از خانواده بر روی خانواده و حتی جامعه تأثیر می گذارد. لذا انجام تحقیقاتی در زمینه اعتیاد و تأثیراتی که بر خانواده و ارزش‌های خانواده می گذارد، می‌تواند در جهت بالا بردن سطح آگاهی افراد سالم و افراد معتاد در این زمینه و پیش‌گیری های لازم دارای اهمیت باشد. با افزایش سطح آگاهی معتادین از تأثیرات اعتیادشان بر خانواده و ارزش‌های آن باعث می‌شود که آن ها از رفتارهای نادرست و ناهنجاری‌ها تا حد ممکن بپرهیزند و از این طریق در جهت انسجام کانون خانواده کوشش نمایند و پاره‌ای از مشکلات خانوادگی‌شان را کاهش دهند. هم‌چنین اطلاعات و نتایج حاصل از این تحقیق می تواند برای خانواده‌های دارای عضو معتاد، خانواده‌های سالم (به این دلیل که ممکن است در آینده با معضل اعتیاد روبه رو شوند.)، برنامه‌ریزان امور خانواده، جوانان و … مفید واقع شود.
1-4- اهداف تحقیق
1-4-1- هدف کلی: مقایسه نظام ارزش‌ها در خانواده‌های دارای عضو معتاد به مواد مخدر و خانواده‌های معمولی
1-4-2- اهداف جزیی:
بررسی مقایسه‌ای خیرخواهی در خانواده‌های دارای عضو معتاد به مواد مخدر و خانواده‌های معمولی
بررسی مقایسه‌ای سنت‌گرایی در خانواده‌های دارای عضو معتاد به مواد مخدر و خانواده‌های معمولی
بررسی مقایسه‌ای هم‌نوایی در خانواده‌های دارای عضو معتاد به مواد مخدر و خانواده‌های معمولی
بررسی مقایسه‌ای امنیت در خانواده‌های دارای عضو معتاد به مواد مخدر و خانواده‌های معمولی
بررسی مقایسه‌ای قدرت در خانواده‌های دارای عضو

دیدگاهتان را بنویسید